Te Paekspozuarit, “Terrori, frika e botës së re”, Ekskluzive rrëfehet ish luftëtari i ISIS
20.11.2015 13:55
Përditesuar: 20/11/2015, 16:02

EKSKLUZIVE/ Dëshmia ekskluzive e shqiptarit të penduar, ish luftëtarit të kthyer nga Siria.

Rrëfimi i një njeriu që ka luftuar për Al-Nusrën dhe ISIS-in ishte mbrëmjen e së enjtes, 19 nëntor 2015,  ne emisionin “Te Paekspozuarit” nga Ylli Rakipi.

Flet i penduari i terrorizmit.

Ish luftëtari shqiptar pjesëmarrës i organizatave terroriste në Siri, rrëfen mbi ekzistencen e grupeve terroriste që përleshen mes tyre, pa një strategji të qartë.

Të rekrutuarit dhe kërcënimi për ata që duan të kthehen.

Fati i shqiptarëve të tjerë që janë në Siri.

Pas intervistës biseda ne studio me te ftuarit (Me poshte)

Ylli Gurra- MYFTIU I TIRANËS

Armand Ali – IMAMI I XHAMISE SE UNAZES SE RE

Ermir Gjinishi – TEOLOG

Enri Hide –STUDIUES, INSTITUTI I  MARRËDHËNIEVE NDËRKOMBËTARE

INTERVISTA e Plote  /Dëshmitari, ish-luftëtari i ISIS: Ja si luftova në Siri

I penduari: Na paguanin tridhjet dollare në muaj kjo për kolinoz ose për të folur në internet me familjet tona,

Mesazhi i të penduarit: Mos u mashtroni nga interneti, realiteti është ndryshe. Nuk do të ktheheni dot

Rakipi: Në studion time është një mysafir ndryshe nga të gjithë të tjerët, ka shërbyer ne Siri për disa kohë, ai është kthyer, është në Shqipëri, nga Tirana.

Nuk është kthyer vetëm ai por 43 shqiptarë, të pjesës shqiptare, për arsye sigurie personi që unë do të intervistojë nuk do t’ia themi emrin, ai është për shikuesin dëshmitari ose i penduari.

Intervista e plotë

Rakipi: Ku keni lindur?

I penduari: Në Tiranë.

Rakipi: Pra ju jeni një tiranas, jo i ardhur?

I penduari: Jam tiranas puro, dem baba dem.

Rakipi: Cila është gjendja juaj familjare?

I penduari: Jam i martuar edhe me fëmijë.

Rakipi: Jeni i martuar dhe keni…?

I penduari: Jam i martuar dhe kam tre fëmijë.

Rakipi: Sigurisht për shkak të moshës që unë shoh janë të vegjël?

I penduari: Po janë të vegjël.

Rakipi: Si u frymëzove për të ikur në Siri?

U frymëzova nga interneti dhe nga një shok që është vrarë në Siri

I penduari: Një nga shkaqet kryesore ishte interneti siç kuptohet, është përhapur gjithandej, pamje e Sirisë vuajtjet e fëmijëve të grave, thirrja që ata bënin që janë vendalinj që thonë hajdeni se kemi nevojë për ndihmë. Sirianët që bënin thirrjet, shkaku i parë. Shkaku i dytë kam një shok që ka vdekur tani jam lidhur me të, është vrarë në Siri, ai ishte nga Tirana.

Rakipi: Ju patë internetin, aty ju patë një realitet që menduat që ishte shumë i favorshëm dhe i mirë dhe vendosët?

I penduari: Vendosa të shkoj.

Rakipi: Sigurisht, ju keni familje çfarë i thatë gruas?

I penduari: Bashkëshortes i thashë do shkoj për shkollë sa të rehatohem do të marr edhe ty.

Rakipi: Gruaja nuk pati kundërshti? Sigurisht fëmijët ishin të vegjël dhe çdo gjë që ju do ti thonit ata nuk do ta kuptonin?

I penduari: I thashë do të shkoj në Arabi. I thashë do të shkoj në vendet Arabe jo në Siri.

Rakipi: Në fakt rregullat e xhidadit e kërkojnë që të merret miratimi i nënës për xhihad, që është kusht fetar ju ja morët miratimin, e morët këtë leje?

I penduari: Padyshim që jo, e dija që nuk do të më jepte leje, ishte e papranueshme që i biri i vet të shkoj në luftë, të vritet atje. Nuk e kam marrë miratimin, nuk e kam realizuar një nga kushtet.

Rakipi: Kur e keni përqafuar fenë islame, si jeni bërë praktikant i kësaj feje? Si keni filluar të kryeni ritet?

Kam 10 vjet që praktikoj islamin

I penduari: Mbi 10 vjet, ka që falem që jam praktikant i fesë islame. Gradualisht duke hyrë më thellë në fe dmth, po jam praktikant i rregullt.

Rakipi: Jo vetëm ju, prindërit tuaj me siguri se kanë ushtruar për shkak të privimeve që kishte diktatura e Enver Hoxhës por të parët e tu e kanë ushtruar?

I penduari: Ashtu është.

Rakipi: A u ndihmuat nga radikalët. Ju keni vënë re se si në gjithë botën, por edhe në Shqipëri kohët e fundit, edhe në të gjithë vendet, janë shfaqur disa rryma fetare, është komuniteti Mysliman por ka edhe rryma radikale, i njihni?

I penduari: Njohuri kam në përgjithësi jo në mënyrë të drejtëpërdrejtë.

Rakipi: Nuk kini njohje të drejtëpërdrejtë e njihni ish Imamin e Xhamisë së Unazës së Re, ai është i ndaluar apo Imamin e Mëzezit?

Nuk kam njohuri për Imamin e Xhamisë së Unazës së Re

I penduari: S’kam njohuri, kam njohuri të përgjithshme, siç njihen ndërmjet besimtarëve apo nëpërmjet medias, për çfarë akuzohen.

Rakipi: Ata kanë marrë pjesë, siç kemi dëgjuar nga raportimet e medias dhe gjyqi që vijon, kanë ngritur një rrjet për përcjelljen, një klientelë për të dërguar njerëz në Siri dhe Irak ju nuk jeni angazhuar nga kjo pjesë?

I penduari: Unë për veten time, flas për veten time nuk kam njohuri, shteti po heton unë kam ikur në mënyrë të drejtëpërdrejtë nga një shoku im, që është vrarë në Siri ai më ka ndihmuar më ka pritur, ai ka vdekur, jam lidhur drejpërdrejtë me të.

Rakipi: Ekonomia e familjes tuaj si është, keni vështirësi ekonomike?

I penduari: Ekonomia mesatare

Rakipi: Gruaja është në punë?

I penduari: Po edhe unë në punë jam.

Rakipi: Nuk keni ekonomi të mirë, dua të dal te ideja se shpesh shqiptarët në mënyrë masive kohët e fundit po largohen për arsye ekonomike, ju nuk e kishit një të tillë?

I penduari: Jo jo absolutisht. Kam shtëpinë time. Kisha punën s’kisha arsye të largohesha për ekonomi.

Rakipi: Do të shkonit për të luftuar atje në Siri, për Xhihadin?

I penduari: Qartë.

Rakipi: A mund të dimë itinerarin e lëvizjes, si lëvizët, në ç’rrugë lëvizët, zakonisht kanë qenë të organizuar, kanë lëvizur sipas një skeme, të përcjellë nga njerëz që rekrutonin këtu?

Intinerari: Shqipëri-Greqi-Stamboll dhe më pas në Siri

I penduari: Unë kam lëvizur nga Shqipëria në Greqi në rrugë tokësore, Greqi- Turqi, Stamboll, pastaj në kufi me Sirinë na ka pritur shoku, ai djali që është vrarë.

Rakipi: Ju sigurisht nuk keni qenë vetëm?

I penduari: Kam qenë i shoqëruar me dikë tjetër që edhe ai është vrarë.

Rakipi: Dhe ne nuk mund ta idetifikojmë për arsyet që thamë më parë.

Rakipi: A ju kontrolluan gjatë rrugës, sa kushtonte ky udhëtim? Ky ishte një shpenzim që ju do ta bënit perosnalisht nuk do e jepnin rekrutuesit këtu ?

I penduari: Lëvizja fare e thjeshtë jo vetëm për besimtarët por për çdo njeri që s’ka lidhje me fenë. Bileta e autobusit nga Shqipëria në Turqi kushton 40 euro vetëm vajtje.

Autobusi niset nga Maqedonia ose nga Greqia për në Turqi. Tiranë-Greqi, s’kemi ndaluar thjesht kemi bërë pushimet e rrugës. Mbërritëm në Stamboll, me autobus.

Rakipi: A ju kontrolluan?

Patëm kontroll në kufirin turk, i thamë: “Jemi për turizëm”

I penduari: Patëm një ndalesë pak si të gjatë në kufirin turk. Në veçanti ne, sepse ishim me mjekra dhe diçka dyshuan.

Rakipi: Patët probleme?

I penduari: Thjesht pyetje, dmth ku po ikni përse po ikni, të përgjithshme. “Ne jemi për turizëm”,I thamë në Stamboll.

Rakipi: Pastaj përtej Stambollit, për të dalë nga kufiri me Turqinë?

I penduari: Pastaj ishim të lire, të qetë. Udhëtuam pa problem deri në kufi.

Rakipi: Ajo pjesë e kufirit Turk ku bashkohet me Sirinë është e lirë?

I penduari: Mund të hyjë e të dalë kush të dojë. Jo, nuk kontrollohet. Ka ushtarë po janë anasjelltas.

Rakipi: Në kohën që mbërritet në Siri kush ju priti?

Në Siri u pritëm nga një djalë i shoqëruar me një sirian

I penduari: Neve na priti ky djali i shoqëruar me një sirian. Ishin me makinë dhe na dërguan në një shtëpi, si të thuash ku rrinin shumë të huaj. 2-3 shqiptar ishin aty. Më shumë kanë qënë të huaj gjermanë, italianë,franceze dhe aty kemi ndenjur disa ditë.

Rakipi: Besoj kur ju zbritët aty ju thanë se kush ishte ky vend?

I penduari: Si vend, në periferi të Halebit.

Rakipi: Halebi është një zonë që është afër kufirit turko-sirian…?

I penduari: Është afër kufirit me Sirinë.

Rakipi: Keni qëndruar aty për disa ditë? A kishte njerëz të tjerë aty?

Kishte 2-3 shqiptarë

I penduari: Po, normalisht. Shqiptarë kam parë dy tre veta. Ata ishin të organizuar me grupet e tyre. Kjo për shkak të gjuhës, që nuk dinin gjuhën. Unë kam ndenjur shumë me të huaj që kishin mbaruar shkollën në Arabi.

Rakipi: Ju keni ikur në një mënyrë tjetër, nga ata që kishin një strukturë të organizuar dhe grumbulloheshin që këtu si shqiptarë?

I penduari: Ai që na priti dhe ai që na shoqëroi janë të dy të vdekur.

Rakipi: Pasaportën a ju a mbajtën?

I penduari: Pasaportat na i morën për arsye sigurie

I penduari: Pasaportën na e morën të gjithëve, të gjithë europianëve, përfshi mua dhe shokut tim për arsye sigurie. Na thane, nëse doni të ktheheni mbrapsht do ju a kthejmë. Dhe normalisht dihet që pasaportat janë djegur.

Rakipi: Ju flisni gjuhë të huaja?

I penduari: Po dy gjuhë flas, Italisht, dhe arabisht.

Rakipi: Arabishten si e keni mësuar?

I penduari: Nëpërmjet kurseve, në Shqipëri.

Rakipi: Mendoni që e flisni mirë edhe arabishten?

I penduari: Po, e kam praktikuar atje më shumë.

Rakipi: Ne kemi transmetuar në emisionin që unë bëj, disa muaj më parë, një film, i vetmi film për funksionimin e Shtetit Islamik, bërë nga gazetarë amerikan të zotë profesionalisht, por edhe një rrjet i madh investigativ, që kanë qendruar aty për tre javë dhe kanë parë Shtetin Islamik.

Rakipi: C’ishte përshtypja juaj? Ju çfarë patë aty?

Në fillim unë iu bashkova Al Nusrës

I penduari: Të them të drejtën, fillimisht kam ndenjur te AL Nusra.

Rakipi: Ti shkove fillimisht në organizmin e Al Nusrës e cila fillimisht ka qenë bashkë me ISIS-in.

I penduari: U formuan të dyja veç e veç, pastaj u bashkuan dhe pastaj u rindanë përsëri. Unë isha aty në kohën kur ata ishin ndarë, ISIS dhe AL Nusra.

Rakipi: Me njohuritë që ka pasur shqiptari që ju priti dhe afrinë që ka pasur me AL Nusrën, si funksiononte, si ishte e organizuar struktura ushtarake?

Stërvitja te Al Nusra ishte nga 1 muaj deri në 3 muaj. Unë mora pjesë 2 javë

I penduari: Te Al Nusra më shumë kam ndenjur nëpër fshatra, sepse isha i ri dhe s’kishte shumë organizime për ne fillestarët. Organizim ka pasur për stërvitje, nga një muaj deri në tre muaj. Edhe te ISIS e njëjta stërvitje.

Rakipi: Dmth ju morët pjesë në stërvitje?

I penduari: Me thënë të drejtën unë mora pjesë gjysma-gjysma. Kam marrë pjesë pak, jo kohë të plotë. Mund të kem marrë pjesë 2 javë të plota.

Rakipi: Ç’të ka mbetur ty në kokë, tani që flasim bashkë, nga ky organizim për nga mënyra si funksiononte?

Nuk kam asistuar në beteja

I penduari: Për organizimin nuk kam pasur pështypje të veçantë. Ka qenë e përgjithshme ushqimi, stërvitja. Më shumë kemi bërë roje, nuk është se kam asistuar nëpër beteja. Nuk e di.

Rakipi: A kishit trajnim fetar?

Nuk kishte trajnim fetar

I penduari: Jo, ky ishte problem. Ky ishte problemi kryesor, sepse nuk kishte trajnim fetar, sepse nuk kishte dituri fetare. Kjo i bënte njerëzit, si të thuash, 100 për qind injorante.

Rakipi: Te Al Nusra ishe me dy shqiptarë që nuk ishin vrarë akoma edhe me perëndimorë të tjerë. Ata ishin perëndimore autoktonë apo me origjinë nga Lindja e Mesme?

I penduari: Kishte edhe të ardhur që kishin marrë pasaportat në Gjermani, por kishin edhe vëndalinj, gjermanë, francezë, danezë, italianë. Kishin disa ide, jo se ishte një ide e përbashkët. Te Al Nusra kishin shumë ide.

Rakipi: C’ishin idetë kryesore të tyre. Flas për këta nga perëndimi?

Ata thonin që nuk duhet të kthehesh në Europë, sepse nuk është vend islamik

I penduari: Prej ideve që ishin interesante dhe që mua më bënin përshtypje ishin ata që thoshin se nuk duhet të kthehesh në Europë, pasi Europa nuk është vend islamik me ligjin e Zotit. Kjo binte ndesh me atë që praktikoj unë. Kjo më ka bërë përshtypje shumë.

E kishin të ndaluar, ja ndalonin njëri-tjetrit të ktheheshin në vendet e tyre.

Rakipi: Kishit trajnim ushtarak?

I penduari: Po, po çdo gjë me rregull.

Rakipi: Pse nuk shkove në grupin e shqiptarëve? Të kanë kërkuar shqiptarët të shkoje në grupin e tyre? Me njohuritë e pakta që kemi ne, shqiptarët operojnë në një grup të veçantë…

Nuk u bashkova me shqiptarët, kisha përplasje

I penduari: Po, është e vërtetë. Nuk jam bashkuar për shumë arsye, dhe një nga arsyet është se kam pasur probleme me ta që në Shqipëri. Si ta them, kjo ka qenë aryseja kryesore. S’kam pasur shumë simpati, s’kam shkuar mire. Secili përvetëson idetë e veta. Kam pasur përplasje.

Rakipi: A kishte luftëtarë shqiptarë që kishin shkuar me familjet e tyre?

I penduari: Kishte. Nuk është se i kam parë, por me çfarë kam dëgjuar.

Rakipi: Ku jetonin familjet e tyre?

I penduari: Në perfireri të Halebit, apo në perferi të ndonjë qyteti tjetër.

Rakipi: Në Raka ju nuk keni qenë?

I penduari: Jo nuk kam qenë.

Rakipi: Kemi parë në imazhet që vijnë nga ajo botë, që trajnohen edhe fëmijë të moshës 10 vjeç, 14 vjeç. Ju keni i parë?

Nuk kam parë europianë që të trajnonin fëmijët

I penduari: Do të flas sa kam parë unë. Nuk kam parë të paktën europianë të trajonin fëmijët e tyre. Kam parë vëndalinj. Babi që kishte marrë fëmijët se i ishte vrarë nëna. S’ka pasur ku t’i linte. S’kam pasur idenë se ky po e trajnon. Lëvizjet ishin të kufizuara.

Rakipi: Nuk funksiononit si një ushtri që njihnin pjesët e tjera? A vinit re ndarje në formë celulash?

I penduari: Atje nuk kishte diçka të përbashkët. Ishin si të thuash grupe-grupe.

Rakipi: A dinit gjë për kamikazët si përgatiteshin? Kishte dy variante: do bëhesh kamikaz, apo do shkosh për xhihad. Ju thanë për çfarë do shkonit? A jua kanë bërë ndonjëherë këtë pyetje?

Në Kuran nuk thuhet të vrasësh njeri ose të vrasësh veten

I penduari: Mua s’më kanë thënë gjë drejtpërdrejtë. Kam dëgjuar, shumë. Kjo bie ndesh me besimin tim, sepse Zoti thotë në Kuran, “kush vret një njeri është njësoj si të ketë vrarë gjithë njerëzimin,ndërsa kush vret veten do të digjet përjetësisht në zjarr”.

E kam këtë parim. Dhe ajo që ndodhte atje bie ndesh me besimin që kam praktikuar.

Rakipi: Ju ishit në një vend që nuk zbatohej ky parim?

I penduari: Jo. Vrasja e vetes nuk lejohet në fe.

Rakipi: A keni njohur ndonjë kamikaz?

I penduari: Jo. drejtëpërdrejtë jo. Çfarë kam parë në internet. Nuk kam takuar, nuk kam parë.

Rakipi: Dini çfarë metodash përdornin për t’i mbushur mendjen kësaj kategorie?

I penduari: Ata që përdorin këto metoda janë shumë të rezervuar për tu hapur me ne në frontin ku ishim. Ne ishim fillestar.

Rakipi: A ju paguanin?

Na paguanin 30 dollarë në muaj

I penduari: Na paguanin tridhjet dollare në muaj kjo për kolinoz ose për të folur në internet me familjet tona, ndërsa ushqimet veshmbathjet, I kishin për ditë. Familjaret merrnin një shumë më të madhe, përveç ushqimit.

Rakipi: Ku jetonit?

Jetonim në shtëpi të braktisura

I penduari: Shtëpia kishte plot sepse ishin të braktisura.

Rakipi: Me çfarë lloj armësh trajnoheshit?

Kam përdorur kallashnikov dhe snajper

I penduari: Me armët fillestare me të cilat trajohet çdo ushtar në çdo vend të botës. Kallashnikovi, AK 47, snajper, granata. Personalisht kam përdorur kallashnikov dhe snajper.

Rakipi: Ti s’ke qenë i bashkuar me grupin e shqiptarëve, por në mediat shqiptare dhe ndërkombëtare paraqitet figura e një shqiptari, Lavdërim Muhaxheri. Keni dëgjuar për të gjatë kohës që ju keni qendruar aty?

Nuk e kam njohur Lavdërim Muhaxheri

I penduari: Të them të drejtën ka qenë i panjohur sa kohë kam ndenjur atje. Kur jam kthyer në Shqipëri kam parë për sulmet. As emrin dhe as fytyrën s’ja kam parë e dëgjuar.

Rakipi: Pse ikët nga AL-Nusra te ISIS?

ISIS bënte propaganda për sulmet, Al Nusra s’kishte armatim

I penduari: Jo vetëm unë po çdo europian i bashkoheshim AL-Nusrës, kalonim pastaj te ISIS, sepse ISIS bënte propagandë shumë më të madhe në lidhje me sulmet. Cdo njeri që shkonte atje shkonte për të bërë sulme kundër ushtarëve të Bashar al-Assad. Kjo i shtynte. Sepse kishte edhe më shumë armatim. Al-Nusra ishte shumë e varfër në armatim.

Rakipi: Në mediat ndërkombëtare dhe te ne përdoret ky cilësim si Fronti i Bashkuar që është opozita. Aty kishte shumë pjesë, larmi. Kush ishte opozita e vërtetë kundra Assad? Ju thoni se keni shkuar për të luftuar në krahë të opozitës siriane?

Al-Nusra bashkëpunonte me opozitën.

I penduari: Pak a shumë. Al-Nusra bashkëpunonte me opozitën.

Rakipi: Keni parë njerëz të opozitës që luftonin drejtpërdrejtë, po të painkuadruar?

I penduari: Po kam parë, se çdo grup kishte frontin e vet.

Rakipi: A ju kërkuan të bënit ndonjë betim, drejtuesit atje?

I penduari: Po. Te ISIS na kërkuan të bënim betim.

Rakipi: Ju shkuat te ISIS sepse ishte më luftaraku, më i qarte si institucion aksioni. A ju kërkuan një besë? Kujt i jepej kjo besë?

I jepej besa Kalifit, çdo urdhër duhej zbatuar

I penduari: Po na kërkuan. Të them të drejtën ngaqë nuk e kam bërë dhe kam lexuar si shkresë, por po të them përmbjatjen me sa kam dëgjuar. I jepet besa Kalifit. Për çdo gjë për bindje, urdhra, për çdo gjë jepnim besën për Kalifin dhe çdo urdhër që jepte ai ne do të duhet ta zbatonim.

Rakipi: Në kohën që ishit me ISIS, le ta saktësojmë zonën ku ju qendruat?

I penduari: Me ISIS kam ndenjur po në Haleb, sepse Al Nusra me ISIS ishin afër, pavarësisht se ishin fronte të ndryshme. Qëndronim nëpër shtëpi të braktisura dhe lëviznim nga një vend në tjetrin.

Rakipi: A mund të më përshkruash një beteje?

Na kanë sulmuar ushtarët e Assad, jemi mbrojtur

I penduari: Të them të drejtën nuk kam marrë shumë pjesë në beteja sepse kam qenë në faza fillestare. Kur bëheshin beteja informacioni ishte i sigurt. Merreshin njerëz të besuar, njerëz të përgatitur dhe besnik.

Ne kemi qenë roje duke ruajtur me turne dhe na kanë sulmuar ushtarët e Assadit. Këtu jemi mbrojtur. Kjo quhet betejë për mua. Ndërsa për beteja sulmuese nuk kemi bërë. Për beteja ushtarët ishin të zgjedhur, informacioni ishte shumë i fshehtë.

Rakipi: Shpesh në luftë, pozicionin më të vështirë e ka ai që mbrohet. Na tregoni një situatë të vështirë. Çfarë kishte të veçantë në rastin e mbrotjes?

Kam parë live ushtarë të vdekur pas një sulmi

I penduari: Në rastin e mbrotjes… mbasi është bërë një sulm në darkë, të nesërmen në mëngjes, mbasi është tërhequr ushtria e Assad, kemi parë ushtarë të vdekur, po ashtu edhe nga pjesa jonë, kjo është ajo cfare kam parë live.

Rakipi: Diçka që folëm më parë, për një burg…?

Ruanim një burg të Assadit me 4-5 mijë të burgosur

I penduari: Gjëja që më ka bërë përshtypje, mbasi na ishte urdhëruar të ruanim një burg në Haleb, që ka 4 vjet që nuk çlirohet, që kur ka nisur lufta në Siri, i cili ka rreth 4-5 mijë të burgosur. Është burgu i Assad që ka të burgosur sirianë brenda.

Rakipi: Përse duhet ta ruanit ju?

I penduari: Ne duhet ta ruanim, dhe ta sulmonim herë pas here. Ka qenë nën mbikqyrje 24 orë dhe duke e ruajtur bënim sulme herë pas here.

Ajo c’ka na ka bërë përshtypje… është dhënë urdhër nga një komandant, që s’e njohim me emër, i cili ka hapur fjalë se do vijnë 4 makina të zeza dhe do marrin një person në burg. Kishim urdhër të mos qëllonim pasi kanë ardhur makinat dhe kanë nxjerrë një të burgosur që s’e dinë kush mund të jetë dhe ndërmjet atyre kemi pasur një femrër. Femra ka qenë shoqëruese e makinës, ne kishim urdhër të mos qëllonim. Të burgosurin e morën ushtarët e Assad.

Rakipi: A kishte sekrete në organizmin tuaj?

Nuk duhej të merrej vesh kur kishte sulme

I penduari: Po shumë. Psh, kur kishte sulme, siç e thashë, nuk tregonin. Ishte i rezervuar si informacion.

Rakipi: Sa minuta, sa kohë para merrej vesh sulmi?

I penduari: Sulmi merrej vesh pasi ishte kryer. Kërkoheshin forca të reja. Bëhej i rezervuar për arsye sigurie.

Rakipi: Ju nuk jeni ushtarak, atje ku ishit ju nuk kishit organizim ushtarak

I penduari: Jo.

Rakipi: Ju ka ndodhur të jeni në pozitë që mund të vriteshit?

I penduari: Po. Njëherë që e mbaj mend si tani kur kemi qenë gati 30-50 metra larg ushtrisë së Assad, na kanë gjuajtur me granata. Raste në përgjithësi nuk më kujtohen.

Rakipi: Dy shqiptarët që ishit bashkë, si u vranë ata?

I penduari: Ata janë vrarë mbasi unë jam kthyer nga Siria. Unë i lashë të gjallë.

Rakipi: Ku ndryshon AL-Nusra nga ISIS?

Al Nusra kishte më pak ekstremizëm se tek ISIS

I penduari: Ndryshimi i Al Nusrës me ISIS është se te Al Nusra kishte më pak tekfirizëm, kështu quhet në gjuhën fetare. Pra më pak ekstremizëm se tek ISIS.

Rakipi: Kishit dëgjuar apo merrnit informacion dhe si ushqenit me këtë informacion kundër perëndimit?

I penduari: Do të kishte qenë diçka shumë e mirë më bukur nëse do të kishte teolog të mësonte fenë, nuk do të ishte kështu situata sot, sepse në përgjithësi mungonin teologët.

Rakipi: Ne shohim videot që janë transmetuar që janë të mbushura plot, apo është thjesht propagandë?

I penduari: Atë video mund ta bëj edhe unë, fasim për teolog me kuptmin e plotë të fjalës nuk kishte. Të paktën aty ku kam ndenjur unë.

Rakipi: Po të huajt që vriteshin si varroseshin, si lajmëroheshin familjet?

I penduari: Nuk kishte kohe, sepse situata ishte e tensionuar, nuk kishte kohe për nderime. Hapej një gropë dhe varroseshin dhe kaq, sepse nga momenti në moment kishte sulme.

Rakipi: Familjet e tyre lajmëroheshin?

I penduari: Padyshim që po.

Rakipi: Me njeri-tjetrin çfarë bisedonit? Kishit një farë miqësie me një pjesë të tyre?

I penduari: Ajo që më ka bërë përshtypje është se pavarësisht se ishin idetë e ndryshme, një pjesë thoshin se nuk duhet të ktheheshin te familjet në Europë, duhet të rrinin këtu te vendi i shenjtë. Një pjesë tjetër ushqenin me ide të tjera, se duhet të kththeshim pranë familjes, por i mbanin këto ide të fshehta se kishin frikë se mos i vrisnin.

Rakipi: A kishin kulturë ata, kishin mbaruar shkolla?

I penduari: Po padyshim, kishin kulturë tjetër.

Rakipi: Kishin nga ata që nuk ishin myslimanë, ishin bërë rishtaz?

I penduari Problem kryesor është se shumë grupe sot shtyhen nga interneti apo persona të caktuar. Është injoranca dhe fillimi i fesë, euforia, dmth sa hyjnë në fe në internet… shohin luftra dhe thonë “o burra ikëm”. Problemi është i madh pa njohur fenë, kur njeh fenë aty qartësohesh.

Rakipi: Keni takuar njerëz të ndryshëm, ç’është kjo si e mendon sot që je i qetë. Kjo nuk bëhet për t’u pasuruar pasi 30 dollarë janë pak para. Pra çfarë është kjo flakë që e ndez njeriun?

Mungesa e diturisë është ajo që i çon në luftë në Siri

I penduari: Në fakt nëse do ishte për para gjermanët s’kanë nevojë për para, nuk kanë nevojë…

Unë do ta ndaja në dy pjesë, një fillim i fesë, pra mosnjohuria e fesë dhe e dyta ndërprerja e mësimeve fetare, mos marrja e diturisë nga hoxhallarë të caktuar që njihen nga komuniteti, në shtet.

Ta them më qartë, në përgjithësi euforia nga një që sapo ka hyrë në fe dhe mungesa e diturisë është ajo që i çon në luftë në Siri.

Rakipi: Në rastin tuaj, ju nuk ishit fillestar?

I penduari: Flasim në mënyrë të përgjithshme.

Edhe largimi nga imamllarët që predikojnë fenë e pastër, nuk është gjë e mirë.

Rakipi: Pra ju morët vendim që të ktheheshit? A kishte të tjerë që donin të ktheheshin?

Kishte shumë që donin të ktheheshin

I penduari: Fatkeqësisht, kishte shumë. Kishte nga ata të plagosur që donin të shkonin për kurim në Turqi, dhe nuk u jepnin pasaportën. Ja u kishin djegur a nuk e di…

Rakipi: Cila ishte rruga juaj e kthimit?

I penduari: Nga Turqia nga i njejti vend që hyra, dhe pastaj në Rinas.

Rakipi: Pas kthimit, a keni marrë kontakte me autoritetet e shtetit shqiptar?

Nuk kam marrë kontakte me shtetin shqiptar

I penduari: Në asnjë mënyrë jo, s’ka ndodhur kurrë kjo gjë.

Rakipi: Ju jeni këtu dhe askush s’ju ka ftuar për një program rehabilitimi?

I penduari: Jo jo, absolutisht.

Rakipi: A keni parë ndonjën mundësi që mund të ndihmojë të kthyerit, jo vetëm ju por edhe ata të tjerët që mund të duan të kthehen ?

I penduari: Kjo do ishte dicka e mirë dhe inkurajuese, shumë pozitive, por unë nuk kam parë diçka të tillë deri tani.

Rakipi: A Shkon në punë?

I penduari: Po në punë jam.

Rakipi: Paguhesh mirë?

I penduari: Bereqaves, rrogë mesatare.

Rakipi: Mendon se je ndarë me atë pjesë?

Jam shkëputur 100% nga kjo kasaphanë

I penduari: Të them të drejtën, përderisa kam ardhur këtu, tregon në radhë të parë pendim.

Besoj se jam shkëputur 100 për qind nga ajo kasaphanë

Rakipi: Është një lloj droge kjo për adrenalinë?

I penduari: Adrenalinë ka, por ajo vjen e shtohet, efekti i drogës, në momentin që nuk ka dije dhe ka injorancë përben problem.

Ne jemi një vend europian, nuk kisha nevojë të fitoja kulturë aty, çfarë kulture mund të fitojë njeriu në luftë.

Rakipi: Ka mbetur pas një kohë e ngarkuar për ju, e mbushur me përjetime nga më të çuditshme. A ju shfaqet ndojëherë kjo pjesë?

I penduari: Falendeorj Zotin që memoria ime është 0 nga ky aspekt, sepse një përjetim zhvillohet duke e kujtuar. Jam munduar të harroj.

Rakipi: E shkuara është jeta jonë. Sigurisht kokën mbrapa e kthejmë dhe shikojmë çfarë ka mbetur?

I penduari: Si të ta them. Në front, shikon të vrarë, pa këmbë pa duar pa trup, të plagosur rëndë, që duhet ti jepje ndihmë.

Rakipi: Ju tregoni për një luftë, pa ushtarak, të paorganizuar. Lufta e vërtetë është ushtri me ushtri. Ka pasur arsye që nuk sulmohej ushtria por civilët, siç ndodhi në Francë?

I penduari: Gjëja që më ka vënë në dyshim, flas për ISIS, ishte që duke qenë e angazhuar me ushtrinë e Assad, hapte fronte lufte brenda qytetit me popullin. I burgosnin, mund ti dërgonin në burg për arsye që s’kishte lidhje. Pse ti vjedh të presin dorën. Ndëkrohë që dihet në fenë islame, nëse vjedh në gjendje lufte kjo ndodh për shkak të vështirësisë, të nevojës.

Rakipi: Ju jeni kthyer, jeni i kthjellet dhe i qartë. I keni parë sulment e fundit në Paris?

I kapi frika kur thuhej se Amerika do të ndërhyjë

I penduari: I kam ndjekur në internet dhe normalisht ky është kulmi. Për kohën që kam ndenjur në Siri, ISIS ka pas informacione shumë të rezeruara për luftën brenda vendit e sidomos jashtë vendit. S’kishin besim, në periudhën që kam ikur unë, thuhej se Amerika kishte dhënë urdhër që do të ndërhyjë dhe këta i kapi frika. Kështu që informacioni ishte i rezervuar, sepse kishin frikë nga spiunët.

Rakipi: Jeni në Shqipëri, ju uroj për këtë, është fat i mire. Çdo të thoshit për personat që duan të kthehen por nuk munden?

I penduari: Në lidhje me këta persona që duan të kthehen, i janë marrë pasaportat, persekutohen.

Rakipi: Ti si arrite të ikësh?

IIka me justifikimin se do merrja familjen

I penduari: Unë kam ikur me pretekstin për të marrë familjen nga Turqia dhe për ta çuar në Siri.

Me kete justifikova edhe që kisha hequr mjekrën, për të mos rënë në sy. Falë zotit kam shpëtuar.

Rakipi: Ata ju lejuan?

I penduari: Më kanë lejuar se qëllimi i tyre ishte që të shtonin popoullsinë dhe të vazhdonim luftën.

Rakipi: Përndryshe nuk ktheheshit dot?

Shumë duan të ikin, por nuk e shprehin se kanë frike nga vrasja

I penduari: Shumë e vështirë në përiudhën që kam qenë unë dhe është më e vështirë në këtë periudhë. Di shumë europianë që duan por nuk u lejohet, nuk e shprehin sepse mund ti vrasin.

Rakipi: Ke dicka për të thënë?

ISIS nuk ka lidhje me fenë islame

I penduari: Kam një mesazh për të gjithë shqiptarët, që lufta në Siri përkrah ISIS apo përkrah grupeve të tjera nuk është e jona për shumë arsye. ISIS nuk ka lidhje me fenë e zotit dhe fenë ismale, për të mos thënë se ata nuk kanë Kuran nuk lexojnë Kuranin. Ndërsa grupet e tjera e zgjidhin vetë problemin mes tyre nuk kanë nevojë për të tjerë. Mbahuni fort pas imamllarëve të cilët njihen nga komuniteti musliman.

Rakipi: Në vendin tonë, pas viteve 1990 kanë hyrë rryma të ndryshme, sekte fetare, si e shikoni këtë gjë?

Duhet të jenë në administrimin e Komunitetit Musliman apo mund të ndahen në salafistë, vehabistë, etj?

I penduari: Padyshim. Profeti ka thënë se bashkimi i besimtarëve dhe i imamllarëve është bekim dhe ushqim prej zotit, ndërsa përcarja është dënim. Duhet të jenë të bashkuar të orientuar nga Komuniteti Musliman Shqiptar.

Rakipi: Ju këtë mesazh keni?

Mesazhi i të penduarit: Mos u mashtroni nga interneti, realiteti është ndryshe

I penduari: Po. Mos u mashtroni, interneti ka shkatërruar brezat e rinj. Ka shumë mashtrime aty. Duket e bukur nga interneti por kur shkon në realitet është tjetër për tjetër. Do të doni të ktheheni përsëri mbrapsht por nuk do të mundeni. Nuk ka lidhje realiteti me çfarë shfaqet në internet.

Rakipi: Në bazë të raporteve të shërbimeve sekretë të huaja, shërbimet më të rëndësishme, deklarohen afërsisht 700 shqiptarë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia që shërbejnë përgjithësisht te ISIS. Do ju bëjë një pyetje që mundon sot gjithë botën. Po Shqipëria sipas jush është e këcënuar nga ISIS?

Imamllarët duhet të punojnë që të zhduket radikalizimi

I penduari: Për mendimi tim jo, por gjithçka mund të ndodhë. Nëse do të ketë punë të mirëfilltë nga imamllarrët, rryma e radikalizmit do të zhduket tërësisht.

Rakipi: Pse mendon se nuk do të ketë sulme në Shqipëri?

Forca e tyre vjen në rënie

I penduari: Që kur kam qenë në Siri e derisa kam ardhur, forca e tyre vjen në rënie.

Rakipi: Sulmuesi vendos një rreth në mes,dhe vendos të vdes vetë ai është në epërsi të madhe në luftë, më të madhe se kundërshtari. Mund të ketë celula në Shqipëri?

Imamllarët duhet të praktikojnë kundër radikalizimit

I penduari: Të them të drejtën, më shumë se shërbimet sekrete unë nuk di. Nëse ka të tillë njerëz, për mendimin tim, kanë nevojë për ekonomi të mirëfilltë, kjo do të zhdukte problemin e radikalizimit. Nuk kanë me çfarë të merren, janë të papunë, merren me radikalizëm. Duhet edhe ndihma e imamllarëve që duhet të praktikojnë kundër radikalizmit.

BISEDA NE STUDIO: IMAM ALI: CDO MUSLIMAN DO TE JETOJE NE KALIFAT

Ylli Gurra- MYFTIU I TIRANËS

Armand Ali – IMAMI I XHAMISE SE UNAZES SE RE

Ermir Gjinishi – TEOLOG

Enri Hide –STUDIUES, INSTITUTI I MARRËDHËNIEVE NDËRKOMBËTARE

Disa nga prononcimet e të ftuarve

1-Aliu: Çdo mysliman do të donte të jetonte në Kalifat

2-Gjinishi: Në zgjedhjet e fundit parlamentare është bërë fushatë brenda në xhami

3-Hide: Sipas CIA-s në Siri janë 140 shtetas shqiptarë dhe mbi 450 persona me kombësi shqiptare

4-Gjinishi: Institucionet shtetërore nuk kanë kuptuar shkaqet e vërteta të ikjes në Siri

5-Aliu: SHBA komandohet nga krerët izraelitë

6-Gjinishi: Në medresetë e Shqipërisë nuk flitet shqip, por turqisht

7-Aliu: Çdo mysliman është gati të japë jetën për Allahun

 

Rakipi: Jemi rikthyer, ndoqëm dëshmitarin, të penduarin quajeni si të doni, mori shkak emisoni nga ngjarja tronditëse e Francës por edhe ngjarjet e tjera, avioni rus, që ka tani firmën e ISIS, si e konceptoni, ju jeni teolog z, Gjinishi, si e perceptoni?

Gjinishi: Institucionet shtetërore nuk kanë kuptuar shkaqet e vërteta të ikjes në Siri

Gjinishi: Ngjarjet që ndodhën në Francë janë një pjesë e vogël të realitet të ISIS në Siri një pjesë e asaj fytyre të shëmtuar. Kjo intervistë, na bëri mirë sepse jep përgjigje shumë hamendësime, mbi analizat që i janë bërë këtij fenomeni brenda Shqipërisë. Të gjithë keni dëgjuar nga autoritetet fetare dhe zerat e Komunitetit Musliman kur deklarojnë se shkaku kryesor i shkuarjes së luftëtarëve shqiptar në Siri, janë shkaqet ekonomike. Rasti në fjalë tregon se nuk ka qenë për arsye ekonomike.

Do të thotë që institucionet e sigurisë s’kanë informacion të bollshëm ose nuk kanë kuptuar këtë histori dhe kjo është shumë e rëndësishme pasi jemi në fazën e përmbylljes së strategjisë për luftën kundër terrorit, por nëse ne nuk dimë ende kush janë shkaqet, si do ta luftojmë?!

E dyta kemi një problem që ne nuk kemi fare proces rehabilitimi. Eshtë problem shumë i madh. Eshtë një vendim shumë i rëndësishëm dhe i vështirë për të shkuar në luftë, por është dyfish i vështirë të ikësh i penduar nga lufta, ndërkohë kur kthehen në vendin e tyre janë në rrugë, s’ka asnjë program për ta.

Rakipi: Atje janë njerëz që vriten në Turqi, edhe në zonat ku zhvillon aktivitetin ISIS dhe organizata të tjera. Sot është myftiu i Tiranës është edhe Imami i Xhamisë së Unazës së Re. Le tu drejtohem dy klerikëve, zoti Gurra ju e ndoqët dëshmitarin çmendoni?

Gurra: Është tronditëse, por përtej asaj, bashkohemi me zotin Gjnishi, është një lajm i mirë. Dikush nga këto të rinj të manipuluar, ka parë realitetin të ndryshëm nga ajo çka është frymëzuar idealizuar përmes internetit, e ka përfunduar për në kohë të caktuar në frontet e ISIS apo Al Nusra. Kthimi i tij është ogur i mirë.

Rakipi: Është e rëndësishme por ai organizim vazhdon të rritet me ritme që mbase s’na pëlqen por e vërteta ështe se kjo organizatë po rritet dhe pjesëtarët nga Shqipëria janë në shifra jo të vogla, sipas raporteve, deri në 700 persona.

Rakipi:Cili eshte opinioni juaj?

Aliu: Arrestimet e imamëve të padrejta

Aliu: Do kaloja dy aspekte nga intervista. Një nga shkaqet kryesore ka qenë ekonomia. Por teza e hedhur edhe nga vëllezërit Hoxhallarë, media, të ndryshme, është e fundit. Kemi dëgjuar nga vëllezër që kanë qenë aty e janë vrarë, kanë qenë në gjendje ekonomike të mirë, ndërkohë që sot po reduktohen shtetasit me gjendje mesatare ekonomike.

Nuk është arsyeja ekonomike.

Çështja tjetër që dua të përmend nga intervista, është ajo që është cekur me të madhe që prej 2 vjetësh se ka pasur organizim celule terroriste, që për tu bërë i besuar u arrestuan dy imamë edhe besimtar të tjerë, dikush që merret me mjekësi alternative për tu bërë e besuar.

Ndërkohë që në gjyqin e imamëvem ka pasur dëshmitarë që kanë qenë luftëtarë në Siri e kanë deklaruar se e kanë shkuar vetë, ose kanë pasur shokë që kanë shkuar dhe kanë njoftuar njëri tjetrin.

Rakipi: z Hide ju keni kryesor një studim të Institutit të Studimeve Europiane, nga të dhënat zyrtare sa shqiptar ka në Siri?

Hide: Ky ka qenë një studim i inicuar nga Institucioni me financim të SOROS-it, “Ekstremizmi i Dhunshëm dhe Radikalizmi fetar në Shqipëri”.

Pavarësisht debateve, është ekstremizëm i dhunshëm dhe radikalizëm fetar dhe jo ekstremizëm islamik

Rakipi: Të përpiqemi të mos fshihemi pas gishtit

Gjinishi: Terrorizmi nuk eshte islami, është manipulim

Gjinishi: Sigurisht që ata kanë edukim religjoz. Por është kjo feja apo jo. Kur themi terrorizëm islamik nuk është islami dhe është manipulim.

Rakipi: Sa shqiptarë kemi në Siri

Hida: Në Siri dhe të raportuar në mënyrë zyrtare 114 shtetas shqiptar

Hide: Sipas burimeve zyrtare shqiptare, deri para shumë pak kohësh llogaritej që në Siri dhe Irak kanë shkuar rreth 114. Kjo është një shifër evasive. Pasi i intervistuari kishte shkuar në mënyrë të thjeshtë me një kontroll minimal në kufi, dhe nuk është raportuar si i kthyer si shifër.

Rakipi: Pas ngjarjes së parë në Charli Hebdo, pasi kryeministri dhe klerikët u kthyen, unë në një takimi i thashë sipas shërbimeve gjermane ka 600, ndërkohë që ministri tha që kemi vetëm 60.

Hide: CIA raporton burime zyrtare, të hapura, që shifra e shqiptarëve është 140

Hide: CIA raporton se shifra e qytetarëve shqiptarë rezidentë në Shqipëri, është 140. Në total shifra e shqiptarëve nga të gjitha trevat shqiptare shkon diku te 400-450. Megjithatë shifra është evasive sidomos për rastin e Kosovës, vetë ministrit i Brendshëm i Kosovës ka deklaruar, është për tu verifikuar se shifra e kosovarëve është 300 por nuk thuhet me familje pa famije, të shkuar, të kthyer, nuk ka statisitka të sakta.

Por mund të themi se janë mes 400- 500 shqiptarë Shqipëria, Kosova dhe Maqedonia.

Hide: 1200 janë nga vendet e rajonit

Hide: Nga rajoni janë 1200. Janë rreth 31 familjarë, janë 41 të kthyer. Kjo është shifra ime është zyrtare para 2 apo më shumë muajsh, sigurisht që mund të ketë edhe më shumë, siç ishte rasti konkret. Aktualisht jemi në plan veprimi jo në strategji, por në strategji duhen përfshirë edhe ekspertët.

Rakipi: Në Shqipëri nuk ka program rehabilitimi, sidomos nga një luftë që ngjan me ’97 vetëm se mungon fjala Allahu?

Hide: Nuk ka program reabilitimi dhe nuk ka program deradikalazimi.

Rakipi: Imam Ali, thonë që edhe ju keni qenë në Siri është e vërtetë?

Aliu: Nuk ika në Siri, Shkova ne Arabi

Aliu: Kjo është gjëja më qesharake që është thënë në lidhje me mua. Në muajin qershor 2014 me një grup hoxhallarësh, 10 veta në total, kemi shkuar në qytetin e Xhidesë me dijetarë të njohur të Arabisë Saudite. Qëllimisht pasi u vendosa që do të ikja, qëllimisht nuk kam njoftuar më shumë se dy persona, vetëm në dy xhami. Dhe e dija që kur të kthehem do të thonë që kam shkuar në Siri.

Rakipi: Parardhësit tuaj akuzohen, se kanë dërguar dhe ngritur struktura dhe i kanë dërguar ato në Siri. Ju si imam i kësaj xhamie tani, i zgjedhur rishtaz pas burgosjes së imamit Balla jeni shprehur se ata nuk janë marrë me zor.

Unë kam lexuar shumë shkresa dhe materiale konfidenciale dhe kam parë se është një strutkurë e ngritur që ka shërbyer për këtë punë, ju e keni mbrojtur dhe keni qënë nëpër gjyqe keni thënë kanë ikur me dëshirë. Si është problemi? Atje s’kanë shkuar vetëm njerëz që hapin internetin janë mësuar nga dikush?

Aliu: Nuk kam deklaruar që ata që kanë shkuar andej nuk janë marrë me zor

Aliu: Nuk mbaj mend të kem deklaruar diku në media, video, apo audio, që ata që kanë shkuar andej nuk janë marrë me zor. Shumica që janë andej nuk i njoh. Mund ti kem njohur më vonë pasi kishin ikur, dhe kam mësuar se ka ikur. Por shumicën nuk i njoh, nuk kam deklaruar diçka të tillë.

Rakipi: Ju keni një miratim të atyre që janë në burg, se ju do të jeni imami, përveç popullit që ju ka zgjedhur? Ju nuk keni komunikim me Imam Ballën?

Aliu: Unë kam miratimin e popullit. Zgjedhja ime si imam xhamie është bërë një ditë pas arrestimeve.

Rakipi: Janë mbi 10 xhami që janë jashtë komunitetit, Sa xhami janë?

Gurra: Për Tiranë nuk ka një numër, mbi apo 10 xhami. Sot Xhamia e Mëzezit është si të gjithë xhamitë që janë në Shqipëri. Gjej rastin që përmes medias tju bëj një thirrje vllazërore që unë për vete i besoj përzemërsisë dhe dakordësisë edhe të besimtarëve që janë frekuentues.

Rakipi: Pse nuk i bashkoheni KMSH? Problemet që shteti ka dhe problematikat lindin nga kjo xhami dhe e Mëzezit pse nuk shkoni te komuniteti Musliman?

Imami Aliu: KMSH, indirekt i drejtohen punët nga shteti

Aliu: Xhamia jonë s’ka qenë problematika deri sot. Nuk shkoj sepse Shoqata e Komuniteti Musliman shqiptar është një shoqatë që, sot për sot, për disa vite rrjesht, indirekt, punët kryesore të saj drejtohen nga shteti.

Rakipi: Një shtet ateist e drejton. Nëse shteti i fut duart, imam Aliu bën një akuzë të drejtpërdrejtë, shteti drejton bashkësinë islame.

Gurra: KMSH nuk është thjesht një shoqatë

Gurra: Shteti nuk ka as përgjegjësinë, as arsyen as s’ka të drejtë të fusë, të ndërhyjë, të ketë nevojën të shohë domosdoshmërinë, të mbajë nën kontroll KMSH.

Dua të sqaroj që KMSH nuk është thjesht një shoqatë që mund ta ngrejë kushdo brenda hapësirave ligjore që ka ky vend.

Ka një marrëveshje specifike si të 4 komunitet fetare të këtij vendi, myslimanët, katolikët, ortodoksët bektashit

Gjinishi: KMSH ka detyrim të njoftojë organet e shtetit nëse vëren predikime radikale

Gjinishi:Në atë marrëveshje ka një nen mos qofsha kabuar, që është neni 3 pika F. KMSH ka detyrim të njoftojë organet e shtetit, nëse vëren predikime radikale ose prirje ekstremiste.

Si ka mundësi deri sa u arrestuan këta njerëz nuk pati një letërkëmbim me autoritet shtetërore.

A i ka komuniteti mysliman shqiptar objektet nën kontroll? Ju do thoni që po. Çështja është, deri dje është gjykuar se kemi 2 xhami që janë bërë si macja e zezë dhe kanë shkaktuar këtë zallamahi. Ndërkohë i intervistuari nuk ka frekuentuar asnjë nga këto xhami, pra është një xhami e tretë. Pra kjo frymë predikimi ndodh dhe në xhami të tjera që ju keni nën kontroll.

Rakipi: Kush janë provat që KMSh drejtohet nga shteti

Armand Ali: Një nga argumentet është zgjedhja e kryetarit të ri të kësaj shoqate, Skënder Bruçaj. Në garë ishte Bujar Spahiu, më pas çuditërisht dëgjojmë se kandidati u tërhoq dhe u katapultua kryetari aktual. Bruçaj katapultohet në shkelje të rregullores. Kryetari duhet të ketë të paktën 10 vjet eksperiencë pune, ndërsa Bruçaj kishte vetëm disa muaj. Gjithashtu nuk ka mbaruar arsimin përkatës.

Gjinishi: Imamët kanë bërë thirrje për të votuar për një parti politike

Gjinishi: Do sjell një rast zoti Rakipi, kur dëgjova imamin që thotë se komuniteti është në influencë totale të politikës.

Mendoj se politika ka ndërhyrë pjesërishtdhe ka bërë shumë gabim. Po sjell një rast: Në zgjedhjet e fundit parlamentare, është bërë publike, ka pasur predikime në xhami nga imam, ditën e premte – kur bëhet predikimi thelbësor- ka pasur thirrje për të votuar për një parti. Imami ka bërë thirrje tekstuale: Votat do i çojmë tek filan parti.

Gjinishi i drejtohet Gurrës: Me statut kjo ju penalizon, dhe ju duhet të kishit marrë masa. Duhet të kishit larguar njerëzit nga puna. Ndërkohë KMSh nuk ka mbajtur asnjë qëndrim

Po kështu është hapur debat me rastin e xhamisë së Namazgjasë.

Gurra: Kalvari i xhamisë së Namazgjasë ka qenë kalvari i shqiptarëve.

Gjinishi: Të solla rastin në Tiranë, është bërë thirrje publike në xhami votoni për partinë X, kjo është shkelje e rëndë e statutit. Ka pasur predikime gjatë zgjedhjeve në xhaminë në qendër të Tiranës. Nuk ka qenë të drejtëpërdrejta por ka pasur: Shikoni ata që s’na dhanë xhaminë mos ti japim votën.

Gurra: Vetëm dy xhami kundër KMSH-së në Tiranë

Gurra: Nuk ka 10 xhami, kanë qenë vetëm 2 xhami. Sot xhamia e Mëzesit i ka kaluar KMSH. Sot ishim së bashku për të zyrtarizuar, për një imam që do të shërbejë, atje.

Hida: Ka pasur predikime ekstremiste edhe në xhamitë brenda juridiksionit të KMSH-së

Hide: Nuk është fjala vetëm për xhami. Studimi ka treguar në mënyrë eksplicide, me prova të verifukueshme, si me dëshmitarë, dhe me prova në youtube edhe në forma të tjera, që edhe në xhamitë brenda autoritetit të KMSH, gjatë periudhave të ndryshme ka pasur predikime direkte ose indirekte të ekstremizmit.

Rakipi: Imam Armand a mund të shkoni ju te Komuniteti Mysliman? Pse nuk doni të shkoni

Aliu: Ne nuk mund të shkojmë në një vend KMSH ku s’na kanë dashur asnjëherë

Aliu: Nuk mund të shkojmë në një vend që nuk na ka dashur prej shumë kohësh

Një nga shaqet kryesore është që kjo shoqatë është e lidhur me shtetin. Jetojmë në një vend që pretendohet që është laik, islami dhe muslimanët larg politikës.

Rakipi: Kujt i ofrohen predikimet tuaj?

Aliu: Predikimet e mia nuk kanë ndryshim nga imamllarët e tjerë

Aliu: Predikimet e mia flas ë veçanti nuk kanë ndryshim nga shumë imamllarët të tjerë të xhamive të Tiranës. Thjesht në një xhami, shteti e ka kapur e ka zaputuar dhe nuk ka për ta lëshuar. Dhe kam dëshmitarë para një viti e ca, e kam përmendur. Kam qenë në Delvinë dhe këshilli i xhamisë ranë dakord që të zgjidhesha imam meqë sapo kisha ardhur nga dyert e shkollës së Medines, më ka ardhur një shkresë që keni problem me shtetit. Kjo përgjigje mu dha dhe më pas: Ke problem me shtetin.

Rakipi: Sa xhami janë ndërtuar nga KMSH

Gjinishi: Asnjë xhami nuk është ndërtuar nga KMSH, ska të ardhura

Gjinishi: Asnjë xhami nuk është ndërtuar nga KMSH se s’ka pasur të ardhura. Nuk i ka ndërtuar KMSh s’ka rëndësi kush i ka ndërtuar cili është donator.

Gurra: Janë gjithsej 850 xhami në të gjithë Shqipërinë

Gurra: Mbi 100 xhami i kanë ndërtuar shqiptarët.

 

 

Rakipi: Sigurisht kjo është bisedë, ngjarjet më të rëndësishme të botës, një pyetje të drejtpërdrejtë imam armand, ju jeni dakord që ata të shkojnë në Siri?

Aliu: Kush janë ata.

Rakipi: Shqiptarët besimtarët tuaj.

Aliu: Nga besimtarët e xhamisë që përfaqësoj ka shkuar vetëm 1 person.

Rakipi: Cmendim keni nga rrëfimi i personit që ndoqëm, është si Shqipëria e viteve 97 dhe atje ke banda dhe fronti Al nusrës, ISIS opozitës së bashkuar. Ju, ju vjen mirë dhe doni që ata të shkojnë?

Aliu: Nuk më vjen mirë që nga e gjitha kjo histori, ata që vriten janë popull sirian

Aliu: Nuk më vejn mirë që nga e gjitha kjo histori, ata që vriten janë popull sirian,

Rakipi: Njerëzit janë të barabartë në këtë botë, është dhimbje shumë e madhe, nuk ka rëndësi ta themi këtë gjë,. Duhet të themi që njeriu është i rëndësishëm kudo, por pyetja ime është e thjeshtë, jeni që ata të shkojnë atje apo jo? Për xhihad apo për kamikaze, kam transmetuar edhe materialin përpara, një pjesë caktohen për xhihad të tjerë për kamikaze.

Aliu: Për cështje kaq të mëdha si shkuarja në Siri duhet të pyeten dijetarët e mëdhënj

Aliu: Jam pyetur disa herë që nga arrestimet e një viti e gjysmë, dhe e kam thënë dhe e dekalroj përsëri, për çështje të mëdha, nuk është çështje kush do dalë imam apo kush do thërrasë ezanin.

Rakipi: Ju skeni një përgjigje unë ju mirëkputoj.

Rakipi: Dëshmitari ishte besimtarë, por ai ishte një praktikant. Sa punoni që mos të shkojnë në Siri?

Gurra: Ai mund të ishte besimtar. Të qëndruarit praktikant të çon drejt një logjike më të qëndrueshme

Aliu: Duke mbështetur pjesërisht edhe myftiun, njeri besimtar praktikant i vërtetë është ndryshe nga një njeri normal, në lidhje me bashkëshorten e atentatorëve në Francë ai thoshte se ai merrte droge dhe nuk ishte besimtarë.

Rakipi: Fuqia e madhe e mori përsipër këtë, mos dilni kundër fuqisë së madhe.

Aliu: Kështu u tha edhe në 11 shtator, dhe pastaj dolën video të pregatirura nga vendet perëndimore , Itlia dhe Franca që hidhnin ide të kundërta nga ato që pretendonim.

Gjinishi: të 2 rastet, 11 shtatori dhe Charlie Hebdo, këta njerëz e kanë marrë përsipër, janë të dobta të gjithë teoritë konsiprative, mund të ketë raste, dhe njerëz që s’kanë lidhje me besimin, maxhoranca e atyre që shkojnë dalin nga një indoktrimin, ,nga një manipulim fetar. Ne e dimë këtë. nuk mund ta trajtojmë historinë vetëm me deklarata, i është dhënë ushqimi i gabuar dhe kanë përfunduar, nuk duhet të ndalojnë islamin e pastër nga ai me njollë.

Rakipi: Ju nuk doni të shkoni te bashkësia se atë e ka marrë shteti, ju i keni ftuar të vijnë Gurra? Cfarë i keni kërkuar?

Gurra: Strukturat shtetërorëe kanë përgjegjësinë në mirëfunkosnimin e insitutucioneve fetar

Gurra: Atë që sot finalizuam me gjithë qytetarëve besimtarëve, unë i besoj qoftë Armandit disa 10-tra qindra, nuk ka asnjë për të mos qenë në funksionalitet si në të gjithë RSH, edhe njëherë nënvizoj, shteti shqiptar institucionet shtetëror enuk kanë as arsye as synim që të kenë në dorë të ndërhyjnë në aktiviteitn e brendshëm të kominitetit musliman. Por strukturat shtetërorëe kanë përgjegjësinë në mirëfunkosnimin e insitutucioneve fetar.

Rakipi: Gjinish, edhe si teolog, a ka një ligj të qartë shteti shqiptar për komunitetet?

Në kohën e Ahmet Zogut, do lindi xhamia e imam Armandit. Ku u gjetën paratë, kanjë ligj?

Gjinishi: A ka një kontuar ligjor që nëse do të ishin repsektuar përgjegjësitë s’do ishim këtu ku jemi, kemi një marrëveshje të qeverisë me komuniteteve fetare.

Rakipi: Në raport me kohën e Zogut ku është ndryshimi?

Gjinishi: Është më liberal, ligji i Zogut ishte kur zgjidhej kryetari i një komuniteti pavarësisht se respekton ligjet e brendshme duhet të merrte miratimin e autoritetetve shtetërore

Rakipi: Ishte Samuel Huntington një nga studiuesit më të rëndëishëm të gjeopolitikës, dhe konflikti thotë a,i që në vitin 1992 thotë ai, një leksion 23 vjet përpara, leksion me studentët e Universitetit të njohur amerkian ku ai ka një hipotezë që sot është realitet, përplasja nuk do të jetë ekonomike as ideologjike, përplajsa do të jetë kuturore fetare, përplasja e qytetërimev?

Hide: Të themi këtë dhe të pranojmë këtë lloj hipoteze që është thënë në 92, ka shumë pikëpyetje, por problemi i saj është që nëse e pranojmë këtë biem në kurth të drejtpërdejtë që ata që predikojnë këtë ideologji, do të konsideorhet si përplasje qytetarimesh,

Rakipi: Lufta e qytetërimeve ka qenë një luftë e gjatë

Hide: Jo në kuptimin klasik. Përfundimi im, është që nuk kemi të bëjmë me konflikte mes dy qytetërimeve por me një përpjekeje për tu shfaqur si i itillë, kjo është objektiv i ekstremizimit islamik të sotëm dhe të grupeve të sotme terroriste për ta shfaqur si të tillë, legjitimitet brenda botës që duan dhe duan të përfaqssojnë,

Rakipi: Imam Armandi, keni qenën në përëndim? Dy botët i ke parë ju pëlqen perëndimit?

Aliu: Kam qenë në Itali dhe Greqi. Më pëlqen perëndimi se ka ekonominë pak më mirë se në shqiptarët.

Rakipi: Të mos fshihemi te gishti, ne shpesh ka përpjekje për të na interpretuar midis, ata që na duan, ata që s’na duan edhe vetë ne, bëjmë përpjekje për të qenë midis, ju pëlqen ky lloj qytetërirmi. Të drejtat janë më të mëdha?

Aliu: Edi Rama po e zhvat këtë popull

Aliu: Mund të kenë detaje të vogla që nuk i gjen në popuj të ndryshëm, në përgjithësi ajo që shikoj, nuk kam qenë për shumë gjatë në përgjithësi me ata që punojnë . Edi Rama po e zhvat këtë popull, kam qenë jo më shumë se 5 ditë në Itali.

Rakipi: Po në raport me botën tjetër, me ISIS me vendet arabe?

Ali: Ku ka luftë ka shkatërrim, nuk e dallon qytetarimin në mës te luftës rrënojave. Çdo mysliman i vërtetë i pëlqen të jetojë aty ku gjykohet me ligjin islam.

Rakipi: Sherihati është dicka tjetër.

Aliu: A është përplasje qytetërimesh, ajo që unë kuptoj, mund të jem i gabuar e krahasoj me një citat në një film, filmi Qitësi, thënia e një senatori, nuk është problem suni apo shiit apo republikan në Amerikë, është gjithçka për para, “its all about money”.

Gurra: Jam dakord me atë që tha Hide, nuk është pëplasje qytetërimesh.

Rakipi: Gjinish dua të di opinionin tuaj?

Gjinishi: Është një temë aq interesante sa ju mori kohën, Huntington ka shtruar tezë të fortë, do kapen në disa pika, nuk e përjashtoj përplasjen e qytetërimeve, ashtu siç nuk përjashtoj mospërplasjen e qytetërime, nëse fetë do të përdoren politikish, do të thotë që politika do të ketë emër fetar.

E dyta fetë nuk janë i vetmi tipar i qyetërimeve, harta e qytetërimeve nuk është e përputhshme simetrike me hartën e feve. Një nga shtetet më të mëdha, është India ka një numër, po i përket besimit Indian, Hindu, nëse do të marrim perëndimin dhe islamin çfarë lloj krahasimi mund të bësh perëndim dhe islam, është asimetrik mund të thuash perëndimi Afrika, perëndimi Azia, e krahason me budizimin me një besim tjetër.

Le të marrim perëndimin, perëndimi nuk është krijuar vetëm nga mendimi i krishterë, në perëndim, dhe i referohen Europës, në perëndim ka ndihmuar judaizmi.

Huntington kur flet dhe është tezë, thotë rendi i ri botëror le të krijiohet mbi bazën e qytetërirmeve që qytetërimet mos të përplasen.

Rakipi: Nëse Assad do të bjerë, perëndimi ndihmon opozitën mbi 100 grupime ky nuk është faji i Huntington as i perëndimit? Mendon se mund të bëhet kalifati në Shqipëri?

Gjinishi: Të githa besimet janë përkushtuar për besimit që kanë, muslimanët mendojnë, se janë krijesat e zotit dhe ligji i ardhur nga zoti është i më drejtë se ligjet njerëzore.

Rakipi: Kush e krijoi profetin, si e krijoi.

Aliu: Cdo musliman i sinqertë do të donte të jetonte me ligjin Islamik

Aliu: Çdo muslima i vërtetë i pëlqen të jetojë aty ku gjykohet me ligjin islam. Çdo musliman i sinqertë do të donte të jetonte me ligjin islamik në Kalifat.

Rakipi: Gurra, KMSH duhet të stabilizohet dhe që ta bëjë këtë ka nevojë të ndërtojë themele të së drejtës, ka nevojë që të jetë një institucion që përfaqëson të gjithë besimtarët musliman, sot KMSH rezulton të shkojë drejt një institucioni hermetik, ka një program konkret që të jetë një institucion që i përfaqëson besimtarët dhe mos të shohim këto situata..

Rakipi: Gurra, do t’ju prek para se të tkurrem në Shqipëri, islami është gjithpërfshirës, një pjesë e verdiktit që duhet të ketë edhe institucioni ynë, teorikisht dhe praktikisht.

Gjinishi: Ne flasim për modele të aplikimit, modeli ësht ky që jemi

Gurra: Për të ardhur në Shqipëri e KMSH duhet të jetë gjithpërfshirës. S’kam pse ta anashkaloj MKSH ka në boshtin e vet gjithpërfshirjen,

Rakipi: Jam dakord teorikisht, edhe partitë politike thonë këtë gjë, tani jemi te feja që është më e gjerë, akuza është edhe këtu si në të gjithë jetën tonë, e pranoni këtë që ka problem?

Gurra: Problemet janë pjesë e relaitietit shqiptar.

Gjinishi: Cila është referenca fetare e para 2 vjetësh, kurban barjami nuk u fal, është një datë që nuk lëviz, komuniteti musliman qe i vetmi në botë, kjo është gafë shumë e madhe flasim për dinjitet të institucionit, bëhet fjalë për referencë. Është institucion fetar. Mua më shqetëson dhe ndihem përgjegjës. Ne duhet të trajtojmë siç duhet problemin, ska dalë njeri të hedhë poshtë kurani, gjithë problemi është me muslimanët, ata spo e kuptojnë një pjesë, autoriteti i anashkalon historinë, ju s’keni përgjegjësi për gjithçka që ndodh, në momentin që humb referencën, këta njerëz do t’i drejtohen internetit, ne kemi boshllëk, nuk ka gjithëpërfshire në Shqipëri.

Gurra: Duhet, dhe ne e synojmë. Sqarim për Bajramin, çështja e Bajramit, ai ka ndodhur disa herë, ka ndodhur në mos gaboj në 25 vjet ka ndodhur disa herë,

Gjinishi: Kjo është një çështje, se ne ju referuam kalendarit të Turqisë, ky është problem

Zgjedhja jonë ishte e gabuar, kalendari vjen nga Turqia, çdo gjë po bëhet turiqsht jo shqip, si do e bësh gjithëpërsfshirëse, e njëjta gjë do të ndodhte edhe po të ishin arabe. Gati e pamundur të ndryshosh atë model, me elementë dhe faktor që sjanë aktor të këtij terreni.

Gurra: Çështja e përcaktimit të datave të Bajrameve është inciativë e bisedimeve ndëkrombëtare. Klerërikët po bëhen politikanë, përse do konsultohesh për një datë.

Rakipi: Imam Armand, gjatë një seminari para 3 vjetësh Shish ka futur femra gjatë një takimi. Dini gjë? Masakra në siri, lavdërim muhaxheri, një shqiptar çmendoni

Aliu: Krimet më të mëdha në Siri i ka bërë Assadi dhe koalicioni anti-ISIS

Aliu: Krimet më të mëdha në Siri i ka bërë Assadi dhe pas Assadit i ka bërë koalicioni anti- ISISI që shumicën e bombave e hedhin mbi popullin,. Ajo koka në dorën e Lavdërim Muhaxherit, më kujtoj një pullë postare franceze me kokat e algjerianeve të prera.

Rakipi: Meqë folëm për shifra z. myfti, me këtë lemeri, jeni interesuar se sa janë nga Tirana që ka shkuar atje keni shifra?

Gurra: Nuk dua të gaboj, edhe ata që mund të keni ikur janë të ardhur në Tiranë, nga qytete dhe zona të tjera kjo nuk ka rëndësi. Jam nga Librazhdi, nuk ka ndarje, pak rëndësi ka.

Rakipi: Imam Armand çfarë mendoni për sulmin e ISIS në Francë ju çmendoni?

Aliu: Sulmi në Francë, vepër e ndaluar

Aliu: : Vrasja e pafalshme civile, është vepër e ndaluar çdo lloj civili i pafajshëm që vritet është e ndaluar, krime po bëhen në vende të ndryshme

Rakipi: Çmendonin për rolin e SHBA në Lindjene Mesme?

Ali: Roli i saj është roli i ushtrisë së Izraelit, komandën qe i jepin kreret sionistë i ekzekutojnë SHBA dhe në vendet që nuk ka luftë ambasadorët e saj

Gjinishi: Ju mendoni se SHBA e komandon Izraeli?

Gjinishi: Kosova u çlirua se donte Izraeli? Me sa di nuk e ka njohur Kosovën si shtet

Rakipi: Duhet ta ndalojnë fjalën allahu ekber?

Aliu: Krime në emër të Allahut nuk mund të bëhen, ashtu mund të thonë shumë veta, Allahu Ekber mund të thonë edhe elementë që skan lidhje me Islamin.

Gurra: Termi Allahu Ekber, zoti është më i madhi, zoti është më i drejti, por nuk lind e drejta të marxhinalizohet, qoftë Shqipëria apo në rrafsh ndëkrombëtar për krimet apo makrabitetet për Siri, Francë, Palestinë.

Rakipi: Çmendoni ju që t’ju thoni atyre?

Hide: Krimet si ka bërë ISIS po dy të tjerë, të thuash këtë i thonë që imami të përballet me besimtarët e tij, sipas mënyrave të tërthorta të përlidhjes së disa gjërave, I bie që ju nesër ti thoni bisemtarëve, mos shikoni krimet që bën ISIS po çbëjnë të tjerët.

Unë do e quaja të frikshme për shqiptarët dhe harmoninë fetare, për konceptin që kanë, një kokë të prerë të një shqiptari duke e vendosur në metaforë tjëtër.

Aliu: Refuzimi nuk është përligjje, sot jetojmë në një botë hipokrite, në vecanti shqiptarët janë servile jo hipokrit, po vriten me qindra mijëra të pafajshëm nuk vajton njeri, as Palestinën as Sirinë as të ndonjë vendi tjetër, nuk vendoset flamur.

Gjinishi: Po ne nuk sillemi dot si politikanë, ne jemi krlerikë, francezi, amerikani, hebreu nëse janë qytetarë të cilët janë njëlloj, edhe ne smund ta justifikojmë, këto janë viktima pak më të rëndësishme, kjo frymëzon.

Aliu: Para disa vitesh u rrëzua një autobus me studenë, nëse do të kisha motrën do më vinte keq për të gjithë, e para njeriu im.

Gjinishi: Bota nuk po barazon po ne nuk na lejohet

Rakipi: Imam do të ishit i gatshëm të vdisni për akuzën?

Aliu: Për besimin, çdo besimtar i sinqertë jetën ta japë për hir të hallaut. Përpiqemi për ateistët që njerëzit të vdesin besimtarë. Nuk e dim si do mbyllet jeta e njeriut.

Rakipi: A mendoni se Shqipëria është e rezikuar nga ISIS?

Rrezikohet Shqipëria nga ISIS, Imam Ali:Nuk mendoj diçka të tillë.

Aliu: Nuk mendoj diçka të tillë. Vetëm allahu e di ça ka caktuar, kemi 25 vjet me ndërrim sistemi e deri sot që kur është përhapur dhe kanë hyrë shoqata e ide të ndryshme botëkuptime rreth fesë islame dhe nuk kemi parë një akt të vetëm terrorist që ta bëjnë muslimanët. Asnjë lloj vepre terroriste, shohim shërthime me tritorl apo biznesmen.

Gjinish: Jemi të rrezikuar nga terrorizmi.

Gjinishi: Jemi të rrezikuar nga terrorizmi. E para që jemi një vend që kemi luftëtar, jo të gjithë janë të pënduar, do të kthehen një ditë ata, dalja dhe shpallja e kalifatit u përkthye në pak gjuhë të botës. U anashkaluan shtete të tjera që kishin numër me te madh besimtarësh se Shqipëria, ne jemi të vemit në Ballkan dhe faktorin Kosovë , Maqedoni që jemi shtete ku muslimanët janë autoktonë. Ne jemi shtet europian, muslimanët janë autoktonë jo emrigrantë. Dhe sigurisht kjo përbën një motiv të bollshëm që ISSI të godasë për të mbajtur gjallë akuzën dhe për të krijuar hëpësira për të ushqyer më tej nxitjen e radikalizmit në Shqipëri.

Gurra: Nuk jemi imunë ndaj ISIS

Gurra: Pajtohem, nuk mund të jemi imunë sa kohë nuk është Britania, Franca, Gjermani, s’duhet të na bëjë pesimit. Formalizimi i të gjitha objekteve të kultit çka ai shërben vetë asaj që i shërben natyra e sigurisë që ka islami, çka i shërben në mbajtjen në standardin që ka krijuar Shqipëria në aspektin e harmonisë ligjore.

Hide: Mendoj se nuk jemi të rrezikuar sa vendet europiane por kemi shkallën tonë të rrezikut, sipas meje jemi në faza fillestare, ende jemi në kohë që mund të pëballemi, në mënyrë efikase brenda pak muajave të ndërtojmë strategji, instrumentet programe deradikalizimi të argumentojmë grupe më të prekura në qytete ku janë shfaqur, por edhe nëngrupet e tyre, e kam fjalën për njerëz të papunë, nga ana tjetër duhet patjetër një bashkëpunim me KMSH dhe shtetin shqitpar, ka një hendek shumë të madh mes shtetit dhe komuniteti pavarësisht qëndrimit që mbajti imami, nëse KMSH krijojnë urën e duhur.

Gurra: Ka një bashkëpunim të frytshëm me hallkat shtetërore.

 

 

 

/Oranews.tv/

Komento