Të Paekspozuarit – 21 Janari “Të vrarë dhe të harruar”, flasin familjarët e viktimave e Fatos Lubonja
20.01.2016 18:17
Përditesuar: 22/01/2016, 10:36

“Të vrarë dhe të harruar” solli mbrëmjen e të enjtes, (21 janar 2016) në emisionin “Të Paekspozuarit” të gazetarit Ylli Rakipi rrëfimin e familjarëve të viktimave të 21 janarit 2011.

Deklaratat kryesore në emision

Fatos Lubonja: Jemi në koma, kemi humbur shpresën

Ana Veizi: Ka pesë vjet që jam e lodhur

Fatos Lubonja:  Putinizmi rreziku ynë  real

Fatos Lubonja: Po të kishte drejtësi Rama-Meta-Berisha jashtë politikës

Djali i Faik Myrtaj: Drejtwsia e sotme wshtw njw bandë kriminale,

Alma Redhi: Ata na vranë për së dyti

Avokat Matlija: Ky është krim i pushtetit

Fatos Lubonja: Ky është shteti  i personave, jo i të drejtës

Avokat Matlija: 21 Janari edhe ne Strasburg

Të ftuar në studio:

Ana Veizi – vajza e Ziver Veizit, vrarë 5 vjet më parë në 21 Janar

Alma  Redhi –  ish-gruaja e Ziver Veizit

Renato Myrtaj – djali i Faik Myrtaj, vrarë në 21 Janar

Dorian Matlija – avokati i familjeve

“Të vrarë dhe të harruar” në të “Pa Ekspozuarit”

Intervista me familjarët e viktimave dhe avokatin

Rakipi:Pesë vjet më parë në qendër të Tiranës përballë Kryeministrisë shteti vrau katër njerëz të pafajshëm, hapi zjarr duke lënë të vrarë katër persona dhe disa të plagosur. Pesë vjet nuk jemi të qartë se çfarë shteti, deshi të bënte atë 21 janar, çfarë realizoi cilët janë përgjegjësit, kush  e realizoi këtë akt. Duket sikur koha e ka pluhrosur, ne i rikthehemi edhe njëherë pikërkisht që këta të vrarë nuk duhet të harrohen. Do ti drejtohem fillimisht avokatit…Avokat pesë vjet nga ngjarja e 21 Janarit tryeza që kemi sot është një tryezë që mund të mos ishte e tillë, personazhet e kësaj tryeze mund të mos ishin të njohur, fati dhe rrethanat e 21 Janarit e solli që këta të jenë të njohur. Të luftojnë bashkërisht me ju për ngjarjen, a mundet në mënyrë sintetike të na thoni çfarë është sot pas pesë vjetësh, çka mbetur dhe ku është ngjarja e 21 Janarit?

Matlia: Nëse nuk e korigjojmë këtë që ka ndodhur s’ka të ardhme për fëmijët tanë

Matlija: Sot pas pesë vjetësh po të shohësh këtë ngjarje si të shohë shoqëria veten në pasqyrë, shikon diçka që të duhet një pasqyrë. Mirë bëjmë që e bisedojmë pas pesë vjetësh sepse sa herë bisedojmë diçka e re del. Diçka që se kemi kuptuar momentet e para, në fillim na është dukur përplasje e grupeve politike që sollën viktima, sot shohim një problem më të gjerë më të madh, sistem drejtësie i cili është lakuar në problemet e tij sidomos me rastin e reformës, kemi një problem dritëshkurtësie të shumë njerëzve që nuk e shohin si problem të gjithë shoqërisë por të katër familjeve. E kam parë sikur mund të më përkiste edhe mua, fati mund të kishte goditur këdo se e tillë është mënyra si e shohim. Menjëherë në 22 janar me miq tw tjerw kemi shpërndarë fletukshka «Jeta nuk vazhon», që mos të vinim në këtë pikë sot sikur s’ka ndodhur asgjë. Jeta ka vazhduar kanë parë interesat e veta, diametralisht tw kundwrta janë qëndrimet politike dhe këtu jeta nuk vazhdon për 4 familje.

Rakipi: Shoqëria vazhon rrjedhën por për këto katër familje rrjedha nuk është ajo dhe me këto ritme… Keni marrë përsipër në këto vite çështje që kanë ndjeshmëri të madhe, një ndjeshmëri për çështje të vështira siç është 21 Janari, Gërdeci… çështjeve që nuk u japin sot mundësi ekonomike, siç ndodh me avokatët sot që vrapojnë pas çështjeve ekonomike.Pse ju udhëhiqeni për të marrë çështje të tilla?

Matlija: Ka të bëjë me një lloj besimi personal që kam, një moment që vërtet mendoj që s’po ndihmoj katër familje, jemi prezent ka një kuptim përtej këtyre 4 familjeve. Dua një të ardhme më të mirë për fëmijët e mi, që mos të ndodh më. Por nëse nuk e korrigjojmë që në momenin e parë s’do kemi të ardhme më të mirë nga sa kemi kaluar. E ndiej si një lloj detyre, ju jeni gazetar edhe ju keni bërë detyrwn tuaj. Në këtë pjesë që do ta bëj nuk e ofroj për këto katër familje, por edhe për të tjerë, që të garantoj një pozicion më të mirë për viktima të krimit.

Rakipi: Një rol i panatyrshëm bashk me Gërdecin çështje të një rëndësie të veçantë me ndjeshmëri të lartë të opinionit publik, ju besoni në këtë kohë të vështirë që jeton shoqëria jonë, shoqëria e botës, ju besoni?

Matlija:Kam një shtysë optimizmi, por nëse askush nuk bën pjesën e tij s’mund ta arrijmë.

Rakipi: Sa vjeç jeni?

Matlija: Dyzetë pa një.

Rakipi: Të kthehemi te Ana, pesë vjet më parë Ana ishte 11 vjeç. Ana le të përpiqemi fare thjesht, si një bisedë, një mbrëmje ulur në një vatër. Ta sjellim atë ditë, sigurisht që e e ke sjellë vazhdimisht në mendje?

Ana Veizi: Çdo vit shfaqet e njëjta dhimbje, ngjarja më rriti para kohe

Veizi: Ishte një ngjarje shumë e rëndë, kam qenë te gjyshërit e mi, kisha ardhur nga shkolla dhe bisedoja me ta. Papritur nuk më lanë në asnjë moment të hapja TV, ma ndaluan, mediat po e jepte.. Ma mbyllën dhe s’më lanw të kuptoja përse, çfarë po ndodhte dhe nuk më lejonin…

Të nesërmen ka qwnë 22 janar kur e mora vesh të vërtetën. Ka ardhur daja i mamit dhe ka folur me ne duke thënë se ishte gjallë por ishte i plagosur, gjë që më dha zemër të shpresoja por nuk ishte ashtu.

Rakipi: Përpjekje psikologjike ja u zvarritën këtë punë…

Veizi: E mora vesh kur mami foli me njerëzit në Gjirokastër dhe humba ndjenjat, dhe kur u zgjova isha në spitalin e Fierit. Pastaj jemi nisur në Gjirokastër për të parë për herë të fundit trupin e babait.

Rakipi: Mbetet pa ndjenja dhe kur u zgjuat në spital çfarë menduat?

Veizi: Nuk arrija ta besoja shikoja veten që dridhesha dhe qaja, kisha mamin dhe vëllain dhe nuk e besoja… Ishte një shembje e jetës, e mendjes, mendova se nuk do të vazhdoja të jetoja.

Veizi: Marrëdhënien që kisha me babain ishte e përsosur sepse unë gjatë gjithë kohës shkoja mirë me të. Ishte i vetmi që shprehesha pa frikë, kishte një rol shumë të rëndësishëm nw jetwn time.

Rakipi: Koha rrjedh nuk e ndalojmë, çdo vit kalon, vjen 21 Janari, një datë që vjen gjithmonë, ça mendoni?

Veizi: Si gjithmonë çdo vit sjell kujtime të kaluara, bashkohemi për të ecur në Kryeministiri, për ta kujtuar, shfaqet një dhimbje shumë e madhe, çdo 21 Janar wshtw si një goditje, sikur e merr në moment, jo sikur ishte vitet e kaluara…

Rakipi: Ana, po në këtë janar?

Veizi: Si çdo janar do bashkohemi në homazhe dhe do shkojmë me kënaqësi për ti nderuar dhe për ti qëndruar besnik deri në fund.

Rakipi: Ju kanë thërritur të shkoni apo vetëm për kujtimin?

Veizi: Na kanë kontakuar që duhet të vemi si çdo vit, edhe nëse nuk do të ndodhte ne do të shkonim.

Rakipi: Ju kanë thënë njerëzit në pushtet, siç ka ndodhur në këto vite, pas ngjarjes, ju u bëtë simboli i 21 Janarit për shkak të moshës edhe të një qëndrimi tënd. Vrasja është vrasje, por gjithsesi shihnim në portretin tënd kur dolët disa herë, më ka mbetur në mendje një vajzë që kishte filluar të rritej pak më përpara. Mendon që i ndodh njeriut që të rritet më përpara?

Veizi: Nuk mendoja se njeriut i ndodhte të rritej më përpara, ma kanë thënë të gjithë pjesën e zhvillimit të mëpërparshëm, është e vertetë që një humbje e tillë të bën të mendosh gjëra për jetën dhe të rritesh përpara kohe.

Rakipi: Ka lodra, ndodh në perëndim njerëzit e kësaj moshe janë ngarkuar me lodra, befas te ty vjen një fatkeqësisht babai nuk është më… Pra ju u bëtë një personazh mediatik, edhe pa dashur rrjedha e solli që të bëheshit e tillë, këshilloheshe me dikë kur ndjeheshe ngushtë?

Veizi: Kanë qwnë momente pa e vënë re nuk më interesonte media apo të tjerët, ishte dhimbja që sa vinte dhe bëhej më keq, shkatërrim total, ishte një ditë jo vetëm për ne por për të gjithë shqiptarët, në vend të babait tim mund të ishte edhe dikush tjetër.

Rakipi: Një fëmijë 11 vjeç e ka vështirë të mendoj se mud të ishte dikush tjetër. Jemi një popull, kur vritet njeriu i vet të mendohet edhe për tjetrin, do të thotë të mendojë në mënyrë revolucionare.

Veizi: Nuk ndodh, kam qenë e vogël nuk mendoja veç arsyet pse ndodhi te babai im, mendoja sikur atë e kishin qëllim dhe do ta bënin, nuk mendoja diçka tjetër. Ndihesha e vetmuar dhe bosh në vetvete.

Ana Veizi: Kam besim se pushteti aktual do të sjell drejtësi

Rakipi: Një fëmijë 11 vjeç revoltohet, sidomos kur nuk ka më babain dhe çfarë kërkon, a kërkon drejtësi? E shikonit se ishte bërë diçka e padrejtë, a kërkoni drejtësi?

Veizi: Një fëmijë në këtë moshë është e vetme, drejtësia që kërkon, ato vite që kalon pa personin që nuk e ka pranë. Unë kërkoj drejtësi dhe kam besim te drejtësia.

Rakipi: Pesë vite nuk e kemi këtë drejtësi Ana…

Veizi: Nuk ka qenë çështje e lehtë për të vendosur drejtësi, vështirësitë e ngjarjes dhe s’ka qenë e mundur për tu realizuar.

Rakipi: Tani ju jeni më e rritur, perceptoni më mirë se pesë vjet më parë, kush duhet ta bëjë këtë drejtësi, njëra palë i vrau në mes të Tiranës, në vendet demokratike nuk ndodh, kush do ta sjellë këtë drejtësi?

Veizi: Mendoj se do ta bëjë pushteti aktual, kam besim se do të vendoset drejtësia. Pushteti aktual do të sjellë drejtësi.

Renato Myrtaj: Shteti në ato momente ngjante me një bandë mafioze

Rakipi: Renato Myrtaj, djali i Faik Myrtaj, sa vjeç jeni tani?

Myrtaj: Tridhjetë.

Rakipi: Ku u ndodhët?

Myrtaj: Isha në emigracion.

Rakipi: E morët vesh menjëherë?

Myrtaj: Më telefonuan njerëzit e mi, ishin të tensionuar, kuptova se diçka nuk shkonte mirë, nuk më thanë të vërtetën, më thanë madje i ndjeri vëllai im. Ndodhi që ai më telefoni më tha që duhet të vini menjëherë në Shqipëri.

Rakipi: Sa vjet më i vogël ishte vëllai?

Myrtaj: Vëllai më i vogël, dy vjeç më i vogël.

Rakipi: Çfarë ndryshoi në familjen tuaj me vrasjen e babait?

Myrtaj: Logjika ime është që nuk është më ajo jetë normale. Jeta nuk vazhon me ato ritme, i ke brengat e tua, sado shpirti të dhëmb. Dhimbja mu bë edhe më e madhe, nuk mund t’i harrosh ato momente, dy vjet i larguar vjen dhe gjen trupin e babait të pajetë. Momente shumë të vështira, mirë do të ishte të mos i kujtoja më, e keqja ishte më vonë ajo më tronditi edhe më shumë, që nuk arrita ta gjeja.

Rakipi: Ju erdhët dhe e takuat babain, dy vjet që nuk e kishit parë, e gjetët të vdekur, çfarë ndihme patët në atë kohë. Njëzet e pesë vjeç është moshë e rëndësishme, përballon shumë ngjarje. Por ato që të vijnë në këtë mënyrë është mjaft e vështirë, aq më tepër kur të vret shteti. A u ndodhën njerëz që t’u ndihmonin?

Myrtaj: Doni të thoni nga shteti? Shteti vetëm si shtet nuk u duk, nuk ngjante me shtetin, kam jetuar edhe jashtë shtetit e di si funksionon. Shteti ynë vetëm shtet nuk u duk…

Rakipi: Të paktën të vret pjesë të rëndësishme të familjes, ky është shteti i shqiptarëve dhe një refleksion duhet ta kishte, nuk e ka pasur?

Myrtaj: Shteti në ato momente të linte të kuptoje, dhe të ngjante si një bandë mafiozësh, por si shtet jo. Kam jetuar në dy shtete të ndryshme.

Rakipi: Ka pasur ngacmim, mos të merreshit me këtë punë?

Myrtaj: Presion, ndërhyrje nga më të ndryshme, surpriza më e fundit qe në prag të zgjedhjeve 2013. Duhet të kisha komisariatin dhe gardën pas meje. Se sa herë bënte fushatë Sali Berisha në vende të ndryshme të jugut, kisha policinë nga mbrapa, më shikonte mua, kur bënte aktivitete Sali Berisha.

Renato Myrtaj: Vetëvrasja e tim vëllai si pasojë e vrasjes së babait në 21 Janar

Rakipi: Vëllai juaj, në moshën 23 vjeçare ai vrau vetën, cila ishte arsyeja e përfolur?

Myrtaj: Nëse do të kishte diçka më shumë do ta dija. Një arsye që u largova nga emigracioni ishte ajo, të isha pranë familjes që mbetëm.

Rakipi: Ju e shihnit vëllain, gjendja e tij duhet të ishte dramatike, bëtë përpjekje për ta ndihmuar sepse gjendja psikologjike do të ishte shumë e vështirë?

Myrtaj: Mbështetja ka qenë maksimale, shkaqe depresive, nga ana tjetër kisha vëllain të lidhur me tim atë, e dija që nuk përjetoi mirë por kisha dhe nwnwn, dhe ndërhyja nga të dyja anët. Duhet të ruaja një farë ekuilibri në familje, nuk arrita ta bëja.

Rakipi: Ai vrau veten, ju ka lënë ndonjë fjalë?

Myrtaj: Nuk la asnjë gjë, asnjë kujtim qoftë edhe një letër.

Rakipi: Nuk i pe shenja të gjendjes?

Myrtaj: Madje ato ditë më tregoi diçka, më tregoi diçka që duhet të gëzohesha, por qe shumë e shkurtër. Biseduam, më foli si vëllai vëllait dhe më tha që do të dilte me dikë për kafe, do dilte me një vajzë. U ndamë në mëngjes, ika nw Fier i thashë nëse do vinte me mua, sa herë lëvizja e merrja me vete. Jo mw tha.

Alma Rredhi: U kërkova fëmijëve të ecin para, do të kërkojmë drejtësi

Rakipi: Znj. Alma ju jeni ish-gruaja e Ziverit, sigurisht me një fëmijë 11 vjeç dhe me djalin diçka më të rritur gjendja juaj ishte e jashtëzakonshme, presion i jashtëzakonshëm, ç’menduat kur morët vesh vrasjen,  lidhur edhe me fëmijët?

Redhi: Kam përjetuar dhimbjen e Kejdit dhe të Anës, isha në një pozicion shumë të vështirë, t’i jepja ngrohtësi Anës, Kejdit, isha shumë e rënduar shpirtërisht, mendoja për fëmijërinë e bukur që kishin dhe ju pre, këto gjëra.

Rakipi: Sot pas pesë vjetësh ka fituar një simbolikë tjetër, zonja Alma ka fituar një ditë që të gjithë shqiptarët i afrohen i vëzhgojnë, indinjohet me ça ka ndodhur, ç’është ky duke e parë më gjerë çmendoni se duhet thënë për shqiptarët, për 21 Janarin?

Redhi: 21 janari është i gjithë popullit, nuk qëlloi mbi katër familje, por gjithë shqiptarët. Qe fati i katër vetave, shkatërrimi i katër familjeve, qëlloi mbi popullin e tij.

Rakipi: Ju ra një barrë jashtëzakonisht e madhe, ju duhet ti mbanit ata fëmijë, çfarë u thatë fëmijëve, djali i vogël?

Redhi: I thamë që duhet të ecim përpara, jemi krenarë do ikim përpara kemi një arsye më shumë, do të luftojmë edhe për babin, do të kërkojmë drejtësi.

Rakipi: Si ishin raportet e Ziverit me fëmijët?

Redhi: Si çdo prind, si çdo baba, vinte i takonte, si çdo prind, sidomos për atë moshë që ishin kishin nevojë për babain më shumë se kurrë.

Rakipi: Djali ku është?

Redhi: Djali është me studime në Akademinë Ushtarake në Stamboll.

Rakipi: Vijon studimet, ka marrë edhe dekorata nga shkolla.

Rakipi:  Turqit ushtrinë e kanë prioritet dhe e ruajnë ndryshe nga pjesa tjetër e botës.

 Ana Veizi: Jam shumë e lodhur në këto 5 vjet

Rakipi: Ana pesë vjet pas vrasjes së babait, kanë ikur pesë vjet dhe ti mendon më ndryshe, e ke hequr atë pjesë që mendoje, kjo pjesw e jetws është njw kohë kur njeriu mëson vrullshëm, koha që thith më shumë se në çdo kohë, a je e zhgënjyer në këto pesë vjet?

Veizi: S’mund të them që jam e zhgënjyer, por jam e lodhur. Ka qenë një dhimbje e madhe dhe s’mund të më jepte zgjidhje askush, ndihesha shumë e vetmuar.

Rakipi: Po thoni që jam e lodhur, jo e zhgënjyer nëse një vajzë 16 vjeç thotë jam e lodhur, është e trishtueshme.

Veizi: Jam e lodhur nga ngjarja, jam e lodhur nga çdo 21 Janar, nga media, le të themi që nuk kam një zgjidhje nuk e gjej atë brenda vetes, ti jap një qëllim ose një vendim që duhet të vazhdojë, për një arsye.

Rakipi:  Një arsye është babai…

Veizi: Po njëra është im atë, siç e përmendja dhe më parë një nga personat më të rëndësishëm, ishte arsyeja që buzëqeshja çdo ditë.

Ana Veizi:  Studioj për drejtësi për të kthyer drejtësinë e munguar

Rakipi: Thoni se do të studioni për drejtësi, përse?

Veizi: Dua sepse pesë vjet më parë pashë se çfarë drejtësie kishim ne dhe për këtë arsye nuk dua që të vuajnë djem e vajza të tjerë, të rinj të mundohem me sa kam mundësi të sjell një rregull. Mendoj se asgjë nuk është e pamundur.

Rakipi: Ju shkoni në shkollën ”Turkut Ozal” në Durrës, kush e paguan shkollën?

Veizi: Na jep një ndihmë shteti, por kam një bursë prej mësimeve. Po gjithmonë kemi pasur mbështetjen e shtetit dhe për këtë  i falenderoj. Është një mbështetje.

Rakipi: Nuk dua që t’i falenderosh për këtë gjë. Në botën perëndimorë shteti u jep paratë kur nuk i kanë, i paguan shteti sikundër edhe për benefite të tjera, kur nuk realizojnë dot gjërat më të thjeshta. Ju thatë se keni dëshirë të studioni në drejtësi, një arsye është edhe babai.

Ana:Nuk e kisha këtë pesë vjet më parë.

Rakipi: E shihni këtë si një vend të drejtë?

Veizi: Shqipëria nuk ka pushtet të fortë dhe të qendrueshëm, por besoj se në zgjedhjet e fundit po bëhet një Shqipëri më strikte, mendoj se edhe drejtësia nuk do të vonojë, nuk do të harrojë. Dëgjoj shumë dhe kuptoj ku ishim dhe ku jemi.

Matlia: Procesi i 21 janarit ngjan si një patate e nxehtë, problemi është tek prokuroria

Rakipi: Mbase keni të drejtë si gazetar do t’ju pyes pse qeverija që kemi është më e mirë, shteti është problematik derisa ka vrarë babain dhe pas pesë vjetësh e fsheh, nuk ka rëndësi shteti si vijimësi, është një shtet që po e fsheh në të gjitha mënyrat vrasjen e babait tuaj. Avokat, mund të na shpjegoni ku ka ngecur proçesi?

Matlija: Vazhdon të jetë në pritje në Gjykatën e Lartë, flas për proçesin penal është në pritje, ka kaluar kohën e të justifikuarit të vonesës me rrethana objektive. Ka 27 muaj që çështja është në studim, s’di ç’mund të studiosh më shumë. Krahasuar me çështjet penale sot kisha një çështje pas 7 muajsh, ka një çështje të tejzgjatur, ngjan si patate e nxehtë, nuk e mban dot asnjë në dorë. Problematikë aq më tepër kur temperatura e kësaj patate rritet kur bëhet fjalë për reformën në drejtësi. Nëse do të vendosin të rëndojnë ose për të ngacmuar më tej, nëse do të prekin interesat e palës tjetër, kjo e vë çështjen në një lloj pritje nga do të anojnë ata. Kjo nuk i shërben drejtësisë sa më shumë vonon, aq më shumë mohohet, presim ta rikthejë Gjykata e Lartë mos ti vërë kapak, ta rikthejë. Çështja është bërë me gabime, nuk kemi hetim të plotë dhe të gjithanshëm, sepse të tilla kanë qenë rrethanat. S’do i vë faj drejtësisë, se ne e kemi pak tendencën të anatemojmë drejtësinë, e kemi me Prokurorinë në rastin konkret, duhet ta shkëpusim nga drejtësia, duhet të jetë palë me drejtësinë.E ka manipuluar politika. Por dhe sikur mos ta manipulonte politika, ata prokurorë që e drejtonin e morën si punë shteti, kanë lënë gjëra pa i parë, disa si kanë parë pa qëllim, kemi manipulime të llojeve të ndryshme që duhet të zhbëhen. Duhen parë nga një plan më i gjerë, por edhe për të parë se kush qëndron nga  pas, kush rezistoi për arrestin, të gjitha me rradhë. Kemi të bëjmë me predha, doli nga gardistët, por rrethana është e komplikuar.

Rakipi: Ekzekutorët nuk janë gardistë, duhet të themi se ishte miting i dhunshëm?

Matlija: Ishte miting i dhunshëm, por mitingje të dhunshme ka gjithandej.Ligji parashikon që duhet të përgjigjen penalisht.

Rakipi: Do të vijojë gjatë, mendoni se është një patate e nxehtë që politika do ta mbajë në dorë?

Matlia: Nëse reforma në drejtësi nuk zgjidh çështje si 21 janari, nuk po bëhet reformë e vërtetë

Matlija: Sigurisht që unë do të pres deri në fund se ça do të prodhojë reforma në drejtësi, deri tani shoh një cipë, një fasadë siç është plani për të ndërhyrë të ligjet e tjera organike. Unë them se fatet e reformës në drejtësi duhet të lidhen me 21 Janarin. Kemi të bëjmë me një ditë emblematike në historinë e demokracisë së brishtë shqiptare, ku jeta e njeriut nuk pati vlerë, reforma në drejtësi nëse nuk zgjidh çështje si kjo, si 21 janari, ça efektesh do të ketë për të qenë një reformë e suksesshme?

Rakipi: Jeni jurist, perceptimi juaj është në këtë kuadër, unë di si gazetar t’ju them se ky vendi ynë nuk është demokratik derisa shteti vret dhe e fsheh dhe nuk besoj personalisht. Cilat janë kërkesat e familjeve konkretisht? Ju shpesh ndërhyni për të marrë proçese të tilla që janë të lidhura me politikën me pjesë të rëndësishme të jetës shqiptare, ju pyes për të mos e kaluar në mënyrë folklorike, ka ardhur një qeveri e re, ça kërkojnë?

Matlija: Kërkojnë drejtësinë në radhë të parë, të sqarohet përfundimisht se çfarë ndodhi, të marrë ndëshkimin që duhet të marrë.Kush ishte fajtori?

Rakipi: Jeni avokat, ju nuk kërkoni hetimin e atyre gardistëve, kush është konkretisht, kë keni kërkuar për tu hetuar për 21 Janarin?

Matlija: Ka një linjë protokolli si funksionon edhe Garda, nga kush varet, hetimi është ndërprerë te Komandati i Gardës dhe s’ka shkuar më tej, nuk u sqarua pse u fshinë serverët.

Rakipi: Është hetuar Berisha për rolin e tij në 21 janar, jo si vrasës por për rolin?

Matlija: Unë nuk shoh gjurmë që ka përshirë hetimin e tij, them ça ka përfshirë në dosje, një hetim sipërfaqësor që u trajtua si një ngjarje e rëndomtë,e nuk është për motive të dobëta, është siç tha Alma, u godit mbi një turmë, nuk u godit Veizi apo Myrtaj.

Rakipi: Janë goditur njerëz që janë thellësisht militantë, ishin duke ikur, është qëlluar mbi njerëz, ishin militantë, qëlluan me idenë që  ajo pjesë të mos ktheheshin të mos viijonin, ju thoni se shumë në sipërfaqe është parë raporti me Berishën, mund të hetohet në të ardhmen?

Matlija: Nga ana juridike shanset çdo ditë që kalon bëhen më të vogla, gati zbresin në zero. Ajo që dua, nuk është se unë dua të hetohet ky apo ai, por  të merret me seriozitet çështja. Pastaj cili mund të kishte më shumë dorë për të rregulluar çfarë, është çështje tjetër. Por ama unë shoh mungesë serioziteti, një krah politik që s’ka asnjë interes për ta zbardhur, një tjetër që do ta zbardhë por veprimet i ka të ngadalta, periodike. Kur afrohemi në 21 Janar kemi përpjekje të forta, pastaj e zbusim.

Rakipi: Avokat kush është hetuar konkretisht dhe çfarë dënimi kanë marrë ata?

Matlija: Ka përfshirë jo vetëm dy persona që u gjetën, ata që përdornin armët dhe më pas qëlluan mbi viktimat, por edhe disa të tjerë që ishin organizatorët në atë kohë. Kjo u mbyll me amnisti. Vrasësit kanë qenë Ndrea Prendi, Komandant i Përgjithshëm i Gardës së Republikës dhe Funksionari i Lartë Agim Llupo. Janë dhënë tre vjet për njërin dhe një vit për tjetrin. Por me ato efekte që i keni dëgjuar, ajo pjesa e llogaritjes së paraburgimit kanë dalë shumë shpejt dhe janë dënuar  për vrasje nga pakujdesia, që dënohet deri në pesë vjet burg. Ne nuk kemi qenë dakord kategorisht.

Rakipi: Si është gjetur ky nen, po themi në mënyrë banale si të kesh një bandë gjuetarësh për të vrarë derra dhe vret njerëz dhe si mund të gjendet ky nen?

Matlija: Kjo bëhet fjalë kur një njeri pastron armën. Nuk është rasti dhe ne besojmë se nuk është rasti që të ishte vrasje nga pakujdesia por është quajtur nga pakujdesia. Si u trajtua nga ekspertiza, pati rikoshet u godit në ajër, pastaj pati viktima. Nuk besoj në këto probabilitite kaq të ulëta. Si edhe janë trajtuar jo në mënyrë shkencore që i ka dhënë mundësi dhe  gjykatësit të jap vendimin që ka dhënë. Kjo është vrasje me dashje indirekte, s’ka pasur qëllim për  vrasje direkt, por ku godet turmën është indirekt. Njësoj si ti qëllohet një autobusi, një person që qëllon nga jashtë. Kemi të bëjmë me vrasje me dashje. Arsyetimi që dha gjykata, konkluzioni i gjykatës është i padrejtë. Familjarët e viktimave janë të vendosur mos ti bëjnë bisht drejtësisë në këtë mënyrë, kjo na bën të dalim të gjithë jo serioz. Dhe e dyta, familjarët thonë që Ana do të kishte një jetë tjetër nëse nuk do të ndodhte 21 Janari. Këto gjëra, do të ishte jeta ndryshe, jeta s’bëhet siç mund të ishte në një lloj mënyre, kanë një hall mos ti shkaktojnë strese shtesë. Ajo shkolla, që ju thatë  s’ka pse ta falenderojë shtetin, s’ka pse e falenderon shtetin. Shteti që është autor i vrasjes duhet ti përgjigjet me shpërblim dëmi, çdo gjë që do të ketë nevojë.

Rakipi: Zoti.Renato babai juaj u vra, një vit më pas pushteti ndryshoi, ata për të cilët babi juaj u vra erdhën në pushtet. A e keni takuar Z. Rama?

Myrtaj: E kam takuar.

Rakipi:S a herë dhe ç’keni biseduar?

Myrtaj: Disa herë, kemi biseduar gjëra të ndryshme.

Rakipi: Ça ju ka thënë para se të bëhej Kryeministër?

Myrtaj: Hetimet, duhet prova të reja, fakte të reja. Mua më është lënë të kuptoj diçka: 21 Janari ndoshta bëhet edhe më e hidhur për ne, më vjen keq për Anën që akoma shpreson tek drejtësia, unë për vete jo.

Renato Myrtaj: Unë nuk shpresoj më tek drejtësia, është si bandë kriminale

Rakipi: Mendoni që nuk është, nuk ka drejtësi?

Myrtaj: Njëlloj siç cilësova qeverinë e kaluar, bandë kriminale. Po të ishte drejtësia do të kishte funksionuar, duke pasur parasysh që unë këto gjëra i marr për bazë. Nëse do të funksiononte drejtwsia do të dënohej Lulzim Basha, ishte Ministër i Brendshëm nuk mendoj që ka një shtet të BE-së që do ta dënojë apo qoftë edhe të Amerikës. Nuk mendoj që i intereson njeriut të dënojë liderin e opozitës. Sali Berisha i ka kopsitur, e quaj shejtan budalla se gjërat i la me amanete të sakta. Ne do të vazhdojmë, do ta kemi edhe drejtësi të mohuar, do të arrijmë një pikë që do ta shohim si drejtësi të mohuar, derisa s’po merr një rrugëzgjidhje, është e munguar.

Rakipi: Vende me demokraci hibride, krimi fshihet lehtë…Ju e keni takuar Z. Rama ishte entuziast kur edhi në pushtet.

Myrtaj: Nuk është vetëm 21 Janari, mos të harrojmë Gërdecin, 24 veta edhe ata shqiptarë ishin, patriotët tanë, ishin 26 veta, drejtësia duhet të kujtohet për shumë gjëra, që të themi se kemi shtet.

Rakipi: Njerëzit dolwn në 21 Janar se i nxori Partia Socialiste, kundër një pjesë që është pjesë e rëndësishme e pushtetit, kanë dalë kundër Ilir Metës.

Myrtaj: Po të arrestohej Sali Berisha, mund të bëhet gjithçka, s’kam gjë me Ilir Metën, nuk i vrau ai, nuk kishte diçka në dorë Ilir Meta, ai dha dorëheqjen.

Rakipi: Vasjet sigurisht nuk kanë asnjë lloj justifikimi, duhet të dorëzohemi, a nuk ju duket se opozita duhet të kontrollonte militantët e vet, duket sikur u la kjo gjë, jo për pjesën e fundit, ajo është vrasje me tragjedi dramatike, terror i pushtetit edhe opozita diçka kërkoi në këtë lloj mitingu.

Myrtaj: Situata doli jashtë kontrollit, por kjo nuk do të thotë të arrish deri në atë drejtim, doli jashtë kontrolli.

Rakipi: Sot pesë vjet më pas jeni 30 vjeç, jeta është e tillë, duhet të jemi të fortë, por jemi edhe të dobët, a ju mungon vëllai, a ju shfaqet? Keni edhe problemin tjetër që nuk mendoni se do të ketë drejtësi, po na bën shumë pesimist se nuk do të ketë drejtësi për shumë gjëra të tjera në këtë vend sipas kësaj që thoni ju…

Myrtaj: Shikoj gjëra të mira, ndryshime por duhet një rrugë e gjatë në shoqërinë tonë, të arrijmë avash-avash, që realisht po funksionon shteti dhe drejtësia. Qeverinë aktuale po e shoh që vërtetë po mundohet të hedhë themele, jo se po mundohet të bëjë shumë gjëra, për një dhjetë vjeçar do ti gjejmë para këto gjëra. Rruga është tepër e gjatë edhe është malore.

Rakipi: Malore e madhe. Shumë veta kanë nisur të ikin, ju njihni shumë veta. Nuk ndodh ajo që opozita e sotme del e përmend që fajin e ka qeveria?

Myrtaj: Fajin nuk e ka qeveria, por varfëria këtu ka qenë, Z. Rama nuk gjeti as themelet.

Rakipi: Keni punuar jashtë Shqipërisë, kjo Europa nuk u bë për 300 vjet, Evropa është kontinent plakë por Evropa moderne ose sistemi që po kalojmë tani demokracia liberale 60 vjet ka gjithsej. Edhe Evropa pas Luftës së Dytë Botërore ju desh pak për të rikuperuar, 25 vjet te ne nuk janë pak.

Myrtaj: Evropa nuk kishte Sali Berishën Kryeminisër, krahu i djathtë i Enver Hoxhës, një njeri që vjen nga komunizmi ç’pret të bëjë?

Alma Rredhi: Po nuk u zgjidh 21 janari do të kemi dhe 21 janar të tjerë

Rakipi: Zonja. Alma si e mendoni në mënyrë ideale dhe jo idale zgjidhjen e 21 Janarit, për ish-burrin tuaj dhe për fëmijët?

Redhi: E mendoj nga ana e drejtësisë. Po nuk u zgjidh ky 21 janar do të ketë shumë 21 Janar të tjerë. Po nuk u bë reforma në drejtësi nuk do ketë qetësi në këtë vend.

Rakipi: Po këtë drejtësi politika e ka bërë, ne kemi zgjedhur politikanët, jemi popull me probleme, edhe unë që po flas dhe ju që flisni, ju keni dëgjuar atë gruan nga Berati, thotë vetëm këta të mos zihen, Rama dhe Meta, nuk dua as bukë as ujë. Të gjithë jemi me faj, por këtë drejtësi e ka bërë politika, po fshihet politika që mos të bëjë drejtësi.

Redhi: E thashë nëse nuk do të zgjidhet kjo, kjo politikë nuk po bën asgjë, shpresoj te reforma në drejtësi, nëse nuk bëhet do të kemi ngjarje të tilla.

Rakipi: Vajza juaj është 16 vjeç, nuk keni pse të keni droje, kush është vrasësi i Ziver Veizit?

Redhi: Ministri i Brendshëm, Kryeministri i atwhershwm Sali Berisha, ata ishin. Në atë kohë jo që na vranë, po na kanw vrarë dy herë, me shpifjet e tyre. Në vend që të na jepnin kurajë, na vranë shumë herë, nuk na mbështetën në dhimbjen tonë.

Rakipi: Çfarë ju thoni fëmijëve, i thoni të qëndrojnë këtu, apo tw ikin jashtw?

Redhi: Unë them që këta duhet të mësojnë, çdo njeri të ardhmen e vet e gjen te vendi i vet, por varet nga kushtet nga rrethanat si mund të ecë ky vend që të qëndrojnë. Nuk dua që djali im të jetë me punë jashtë, dua të jetë këtu.

Rakipi: Ana bisedon me shoqërinë tënde në Kolegj lidhur me ngjarjen, ka kaluar kohë, çfarë thonë ata, të mbështesin?

Veizi: Jam e lumtur nga shoqëria që janë munduar të më mbështesin çdo 21 Janar, nuk e diskutojmë sepse e dinë që unë prekem.

Matlia: Të vrarët u trajtuan si viktima dhe jo si dëshmorë

Rakipi: Babai juaj u vra në bulevard për një aspiratë, nuk kemi dekorata avokat, jemi vend shumë i çuditshëm. Një pjesë e njerëzve që i zgjedhim si të tillë, ka njerëz që vriten për lirinë për fjalën dhe gjithë politika i fshihet këtyre, ka përpjekje për ti dekoruar?

Matlija: Ka pasur përpjekje për të bërë memorial jo për të dekoruar, ju e dini që janë vendosur pllakatat prej bronxi. Në fakt ajo që më bie në sy nisur nga rrethanat sesi përshkallwzoi konflikti, dhuna nga ana e shtetit, megjithëse nuk mund ta dinin përsëri ata i bënë dëshmorë dhe nuk e shoh të trajtohet në një mënyrë të tillë. Nëse ajo që shoh dhe që politika përpiqet është ti bëjë bisht ngjarjes. Se 21 Janari ishte ngjarja më e madhe, kjo sjellje është për ti bërë bisht një fotografie të momentit dhe për të mbetur te vrasja, si emblematike. Është dhënë vetwm një pension i posaçëm familjarwve.

Rakipi: Ana të pëlqen të studiosh jashtë Shqipërisë?

Veizi: Po do të ishte mundësi e mirë.

Rakipi: Djemtë dhe vajzat e politikanëve studiojnë në shkollat në Perëndim. Në Londër, studime në Kembrixh, Oksford. Për shembull vajza e Ministres aktuale të Arsimit studion në Francë. Ne kemi që nga koha e Berishës që ka një Fond Ekselence, pse të mos shkosh ti dhe ti lutemi kryeministrit Rama të shkosh me Fondin e Ekselencave me kontributin e babait si një dëshmor për liri dhe drejtësi. Ta bëjmë këtë, ti themi, ishalla na dëgjon.. Këtë gjë përse mos ta dëgjoj, do ishte mirë.

Veizi: Do të ishte mundësi shumë e bukur, shkollat këtu dhe jashtë janë në një distancë të dallueshme.

Rakipi: Shteti ai që ka bërë një krim, bën një gjë kundër krimit, se me ju këtë duhet të bëjë. E ke takuar Z. Edi Rama?

Veizi: Po e kam takuar shpesh.

 Rakipi: Çfarë të pyet, çfarë keni biseduar?

Veizi: Pyetja e parë është vazhdimësia lidhur me shkollën dhe me vazhdimin e saj, ndoshta jashtë.

Rakipi: Ma jep fjalën që do të shkosh ti kërkosh të shkojë në shkollë siç ikin fëmijët e Ministrave?

Veizi: Po patjetër.

Rakipi: 21 Janari nuk është dita kur kujtojmë viktimat, por duhet të kujtojmë se papritur dhe pa shkak mund të kthehemi në viktima. Çfarë duhet të bëjë shoqëria shqiptare që ne mos të kemi 21 janar të tjerë? Të gjitha gjasat mund të jenë negative.

Matlija: Shoqëria shqiptare më të rëndësishme që ka në dorë është të peshojë votën, jo në të gjitha rastet nuk është votuar mirë. Edhe ju e thatë këta politikanë siç i kemi zgjedhur këto 25 vjet, ata na kanë prodhuar këtë sistem që na shndërron në viktima lehtësisht. Jo gjithë shoqëria përbëhet nga njerëz që s’kanë ça bëjnë, elementë që kanë mundësi të mund ta shohin çështjen më gjerë, duke i shkuar deri në fund edhe para Gjykatave Evropiane.

Avokat Matlija: 21 Janari edhe në  Strasburg

Rakipi: E drejta e jetës është absolute, a do shkojë çështja e  21 Janarit në Strasburg?

Matlija :Do të shkojë në Strasburg. Është çështje që po të shkojë sot siç është: Strasburgu do të thotë që: Shteti ka bërë shkelje sepse qoftë nuk e ka mbrojtur shtetasin para se të ndodhte ngjarja, dhe gardistët nuk duhet të ishin me armë dhe sikur të digjej Kryeministria. Pjesa e proçeduriale e të drejtës së jetës nuk është hetuar.

Rakipi: A kanë kërkuar shpërblim familjarët, sistemi ku jemi është shumë e rëndësishme, që ju keni marrë jetën në mënyrën më të dhunshme, fola me Anën por Anës i takon me ligj të bëjë shkollën që do, kudo në botë.

Matlija: Çëshja e dëmshpërblimit nuk ka qenë prioritare, kemi pasur penalen, por megjithatë është e drejtë që i takon në çdo vend demokratik, ndodhin që përparësi i jepet dhënies së drejtësisë penale.

Rakipi:Kemi raste të ngjashme për dëmshpërblimin?

Matlija: Në vendet ku janë shumë të pasur, janë me vlera më të mëdha dëmshpërblimet. Kemi rastin e Gërdecit. Avokatura e Shtetit ka të drejtë të hapë padi për personat, pritet të ketë zhvillime, por ajo që është e rëndësishme nuk është thjesht një kërkesë e bërë nga ana jonë por është bërë edhe nga Organizata e Kombeve të Bashkuara në 2013 kur ishte qeveria tjetër në pushtet. Është përsëritur edhe në gusht të vitit të kaluar, kohë që ka gjetur përgjigje, kemi bërë përpjekje pa përfshirë organet gjyqësore, për disa rrethana teknike kemi një çështje gjyqësore.

Rakipi: Qeveria ka kërkuar që të zgjidhet me bashkëbisedime, mbase ligji duhet të jetë i qartë për dëmshpërblimin, mbase nuk duhet ta trajtoni, këta shkuan për fjalën e lirë, nuk shkuan për emra personal, për Edi Ramën apo Gramoz Ruçin, por për një kauzë.

Matlija: Zgjidhja me pajtim bëhet kur s’ka nevojë për arbitër në mes, kur ka përplasje idesh, në rastin konkret nuk ka mendime të ndryshme sa i takon fajësisë. Janë shpallur të fajshëm me vendim gjyqësor. Bëhen edhe me pajtim, kemi rastin e ÇEZ, ishte zgjidhje me pajtim. Nuk duhet të shihet kjo çështje si një borxh moral i pushtetit të kaluar, nuk i ka një borxh për ta zgjidhur, por ka borxhin moral ta trajtojë me seriozitet këtë çështje. Edi Rama ka detyrimin që kërkesat e këtyre njerëzve ti trajtojë me seriozitet, do të thotë prioritet, bonsens maksimal. Deri tani kemi pasur një vështirësi sa i takon zgjidhjes me pajtim, kemi edhe një moment që ligji shqiptar nuk është shumë i qartë. Avokatura e Shtetit nuk ka dashur ta zgjidhë.

Renato Myrtaj: I kërkojmë qeverisë të mos na lërë në harresë

Rakipi: Renato çfarë do ti thoni njerëzve dhe cfarë kërkoni nga qeveria e sotme?

Myrtaj:Ende nuk e di çfarë do tu them, ende dhe qeverisë nuk e kam ndarë mendjen çfarë do ti kërkoj… Të mos ta lërë në harresë sado pak.

Rakipi:Mendoni se po ndodh?

Myrtaj:Pak a shumë, diku ashtu më është dukur mua.

Rakipi: Zonjë e njëjta pyetje, në emër të fëmijëve?

Redhi:Kërkoj drejtësinë në emër të fëmijëve të mi, që këta të qetësohen sado pak dhe t’u jepet ajo e ardhmja që meritojnë.

Rakipi: Ana çfarë do t’i thoni qeverisë në emër të një 16 vjeçareje, nuk dua që ti të thuash jam e lodhur?

Veizi: I kërkoj drejtësinë, i kërkoj mos të harrojë ngjarjen, të mbajë përgjegjësi për atë çka ndodhi. Fjalët e shumta nuk kanë vlerë se dihet që është drejtësia që kërkojmë, si unë si tre familjarët e tjerë.

Rakipi: Tani je 16 vjeç, kur ndodhi ishit 11 vjeç, po Sali Berishës keni ndonjë gjë për t’i thënë sot pas pesë vitesh?

Veizi:Në fakt nuk kam çfarë ti them, unë thjesht do të lëndoja veten më tepër sepse do të mërzitesha më tepër, sepse e di që fjalët e mia nuk do ti bënin më asnjë lloj përshtypje.

Rakipi:Përse?

Veizi:Sepse përderisa arriti të më merrte mua personin më të rëndësishëm, fjalët e mia s’kanë absolutisht asnjë vlerë kundrejt personit dhe të tjerëve që morën pjesë në atë masakër.

Rakipi:Po ju Renato?

Myrtaj:Zhduku nga jeta e qytetarëve shqiptarë, zhduku nga politika shqiptare!

Rakipi:Ne jemi njerëz të dobët me ëndrra, pas pesë vjetësh po ta kishit babain qoftë edhe në ëndërr çfarë do ti thonit?

Veizi: Do kisha shumë gjëra për ti thënë sepse lamë shumë gjëra, ëndrra pa i plotësuar, do doja të dija mendimin e tij çfarë do të donte të bëhesha për të ardhmen time dhe në fakt çështë e vërteta tashmë kjo gjë është mbyllur. Ai nuk është më dhe unë duhet ta jetoj këtë dhimbje që dita-ditës shtohet edhe më shumë.

Rakipi:A është krim?

Matlija: Është krim pushteti, shteti është një mekanizëm që është përdorur nga pushteti. Siç e thashë më parë nëse do të ishin trajtuar si dëshmorë, viktima lidhet me vrasjen, më duket se pozicioni që mbajnë këto katër viktima është për të mbajtur një njollë vrasje, por duke harruar kauzën. Po ti ngremë në nivelin e dëshmorit që unë mendoj se u takondhe do të vlerësohet kauza. Kemi të bëjmë me një përpjekje të dy palëve. Vjen në formë ciklike 21 Janari. Por s’besoj se ka njeri dëshirë të hapë tema më të gjera, t’i japin rëndësinë e duhet familjes, ndoshta ta merrnin në dorë për ta zgjidhur.

Rakipi:Një përgjigje të shkurtër nga katër të ftuarit.Më duhet ti pyes. Zonja Alma do të ketë drejtësi?

Redhi:Besoj, shpresoj.

Myrtaj:Jo, e shoh si diçka të lënë mënjanë pa i vënë shumë faj Kryeministrit aktual, jo se kam frikë ndaj tij duke pasur parasysh gjërat si kanë rrjedhur.

Matlija: Po s’bëmë asgjë nuk do të besojmë te drejtësia, na mbetet thjesht të veprojmëm, të luftojmë, vetëm kështu kemi shpresë.

Veizi: E thashë, kam shpresë ende te drejtësia shqiptare që do të bëhet.

Rakipi: Ndoshta duhet të besojmë edhe ne te fjalët e 16 vjeçares.

Intervista me analistin Fatos Lubonja

Lubonja: Kishte skenar nga opozita për të sulmuar Kryeministrinë

Rakipi:Zoti.Lubonja është një ditë shumë e veçantë sa i përket pesë viteve të fundit në Shqipëri, është 21 janar ju e dini mjfaft mirë, një nga njerëzit që keni ndjekur ngjarjet e mëdha. Pesë vjet më parë para Kryeministrisë në një demonstrim të dhunshëm të opozitës mbetën të vrarë katër qytetarë. Kanë kaluar pesë vjet Zoti. Lubonja ç’është në perceptimin tuaj kjo ngjarje pas pesë vjetësh?

Lubonja: Ju thatë që është e veçantë është edhe e veçantë dhe e zakoshshme, sot një lajm që lexova në media thuhej se disa të rinj aktivistë, që kishin bërë një murale ku kanë nxjerrë Edi Ramën, Ilir Metën dhe Sali Berisha me kallashnikovë dhe shkruanin se: ”21 Janari është çdo ditë”. I kanë arrestuar dhe kjo është e rëndë.

Është edhe e veçantë edhe e rëndomtë, e veçantë se ka marrë dimension politik të rëndësishëm midis partive bandave, kurse është e rëndomtë kur nënkupton se vdekja e katër njerëzve nga një politikë e keqe, është një gjë që ndodh vazhdimisht, siç ka thënë këta të rinjtë në murale. Ka shumë vrasje në Shqipëri që janë pasoja e një politike të keqe.

Lubonja: Vrasja e 4 personave tejkalim i dhunës së shtetit, kanë përgjegjësi të dy palët

Rakipi:Në një pikpamje për ta shtyrë edhe më tej, agjenci prestigjoze në botën e sotme, vënë në dukje se në Shqipëri vriten më shumë njerëz se në fronte lufte. Por në 21 Janar 2011 në fakt ata njerëz i vrau shteti dhe këtu është klithma e njerëzve ky është problemi, ka qëlluar shteti mbi njerëzit e tij.

Lubonja:  Tani ajo pyetja a kemi apo s’kemi shtet akoma nuk jam i sigurt është fjalë e madhe fjala shtet, ne nuk kemi shtet.  Kur thua një shtet i kapur është një shtet i tjetërsuar në pikpamjen e tij.  Është folur në vijimësi se ne nuk kemi shtet. Ndoqëm debatet në Parlament pikërisht një nga gjërat që thuhet nga ana e ish maxhornacës është mbrojta e shtetit se: u bë një akt që cënonte një nga selitë më të rëndëisishme, selinë e Kryeministrisë dhe si detyrë e pushtetarëve është mbrotjaj dhe prandaj u vranë. Kjo është arsyetimi, nga ana tjetër kemi versionin që predominon, sidomos akuza e opozitës por edhe një bonses që thotë a duhet të vrasë shteti, a ishte e drejtë që shteti duhet të vriste pavarësisht se kishte elementë të dhunshëm. Këtu ka mbetur debati pezull, nëse do të ishte, se vërtetë është kryer detyra nga ana e shtetit për të mbrojtur autoritetin nga uliganët, siç e quajti Ilir Meta. Dhe sa është tejkaluar detyra e shtetit në këtë lloj vrasje. Unë mendoj që këtu kemi të bëjmë me një tejkalim, ka disa prova që e vëretojnë. Provat lidhen me atë sesa duhet të kishte bonsens, edhe çdo ligj ka ato vizimet e veta, si mund të arrish deri te vrasja kur ka protesta që përshkallëzohen, ka udhëzime si operohet, makina me ujë, ka plumba prej gome, bomba tymuese dhe vrasja është kërcënim i fundit.  Nga ana psikologjike e kërkoj ta shpjegoj edhe sot, atë kalimin te vrasja që e quaj tejkalim, ishte i dhunshëm. Kemi pasur një histori të ngjashme  në ’98 kur u vra Azem Hajdari, u sulmua Kryeministria, njerëzit e pushtuan, ish-kryeministri Fatos Nano iku, ata futën arkivolin dhe u bë si për mortje dhe Nano iku nuk u vra njeri. Nuk mbeti njeri i vrarë nga shteti. Dhe dikush mund ta akuzonte Nanon pse e le, pse u tregove burracak, pse nuk mbrojte dinjitetin e institucionit? Nga ana politike tregon brishtësinë e insitucioneve.

Rakipi: Kur ju bëj pyetjen i vrau shteti kam parasysh jo vetëm qeverinë, po të gjitha instituconet si do të vijojnë. Duket se dhe opozita kishte pritshmëri se diçka do të ndodhte, kryetarët largoheshin nga frika, kishte një psikozë se diçka do të ndodhte.

Lubonja:Për mendimin tim një pjesë e gjërave që thotë maxhoranca qëndron. Problemi që këtu u përgatit një skenar për të bërë këtë lloj sulmi, kjo nuk diskutohet, ideja është kam qenë dhe i kam parë, kam qenë afër derisa kur filluan krismat. Kjo është përdorur , ishte e pazakontë dhe u paraljamërua edhe nga opozita e cila tha që ne nuk mbajmë përgjegjësi se populli është i revoltuar për atë që u bë me Ilir Metën. Populli është i revoltuar dhe s’mbajmë përgjegjësi se çfarë mund të bëjë populli. Tani për mendimin tim populli është i nënshtruar se ka duruar shumë, ishte orkestrim si ngjarjet e 1997, nuk ishte kështu. Pranoj  tezën se ishte grup sulmi i organizuar prej 300 vetash për ta bërë këtë sulm. Se çfarë kërkonin me këtë sulm, të provokonin? Këtu as ata vetë nuk e dinin.

 Rakipi: U bë përpjekje për goditjen e Kryeministrisë, dera kryesore të thyhej, kemi një moment interesat që shpjegon shumë gjëra, demostruesit u qëlluan kur protesta ishte fikur, njerëzit po largoheshin, Ziver Veizi u vra  me duar në xhepa.

Lubonja: Ky kërkon shpjegim psikologjik të autorëve që e kanë kryer, që kanë dhënë urdhrin, dikush thotë Sali Berisha. Pa urdhin e tij vështirë të shtihej. Dikush thotë u  ikën nervat e tendosura  Gardës, kjo do sqaruar se di në do të sqarohet ndonjëherë në histori.

Lubonja: Kishte skenar nga opozita për të sulmuar Kryeministrinë

Rakipi:Z. Lubonja për të mbetur te logjika që i ikën nervat, njëri prej tyre nga njerëzit e dënuar mund ti iknin nervat, ndërsa kreu i Gardës, Komandanti ishte njeri shumë i qetë dhe i qartë, e kam njohur personalisht dhe nuk kam njohur njeri më të qetë. Operuan dy figura të ndryshme, vështirë të mendosh që dy temperamente të ndryshme të operojnë në të njëjtën mënyrë,  të qëllojnë në mënyrë të vazhdueshme me 26 plumba, duket diçka krejt e qëllimshme në finish të protestës.

Lubonja:Ajo që mendohet, imagjinohet është pikërisht shkarkimi i gjithë nervave, tension për një urdhër të tillë, ose një mesazh frike për të mos u rikthyer. Napoleon Bonaparti, ka një moment shumë interesant që i morën pushtetin. Turmat lëviznin, kërkonin përmbysje, ky ishte gjenerali që u bë konsulli i parë, ka një moment për ti dhënë fund kësaj zallamahie të turmave, ky ka vënë topat në Paris  dhe ka shtirë mbi turmën. Këtu mbaroi historia, u vendos autoriteti i shtetit për një shtet autoritar, i njeh historia këto momente kur merr një guxim dikush. Duke marrë parasysh kontekstin tonë unë e quaj tejkalim, sepse siç thatë edhe ju njerëzit u dorëzuan. Për ti ndaluar njerëzit, mund ta bënin me zorrën e ujit të lageshin, ishte ftohtë,  ishte 21 janar, njerëzit e lagur do iknin. Duket se në një moment të caktuar kjo vrasje është tejkalim psikologjik e pushtetit që kërkon të nënshtrojë, por duhet ta verifikojmë. Nëse do mendimin tim si e kam gjykuar, si e kemi ndjekur nga afër nga ekranet e kafeve, bareve rrotull deri në momentin kur u dogj Kryeminsitria. Mendoj me mençurinë ose dinakërinë e Nanos së asaj kohe mençurinë që të jepte ngjarja me Nanon, Berisha mund të thoshte të vinë deri te kati i parë, të thyejnë, të djegin, në fund do të iknin, do tërhiqeshin, lëre ashtu sepse opozita do të humbte shumë pikë. Ambasadori amerikan edhe pse ndodhi vrasja, foli goxha, po t’ja lije në derë opozitës, kur shtiu i ngeli këtij në derë. Normalisht për atë vrasje kanë përgjegjësi të dyja palët.

Rakipi: Mënyra si u mboll ajo psikozë e dhunshme, ngjarje e madhe një frikë që pushtoi njerëzit shumë orë më parë ngjarjes po kështu edhe përpjekja për t’ia lënë opozitës, ndoshta u gabua duke qëlluar jashtë objektit.

Lubonja: Unë mendoj nuk ishte thjesht për t’ja lënë, kishte një konktekst ndërkombëtar, kishte ndodhur Tunizia, kishte ndodhur një përmbysje i një regjiimi se populli ishte i revoltuar, është marrë Tunizia si model. Këtu ishte inskenuar një ngjarje e një populli që është gati ta nxjerrë Berishën me dhunë për shkak të korrupsionit. Ishte një gjë që njerëzit edhe po ta kenë këtë ndjenjë nuk kanë kurajë, edhe ne 1997 nuk ka shkuar njeri deri te Kryeministria. Ishte e shtyrë nga opozita, nga kishin ardhur këta 300, grupi i sulmit, kishte një projekt të tillë.  Ishte për ti lënë në derë apo për ta shtyrë, duke njiohur natyrën e Sali Berishës që shtinë dhe i ngel në derë. Në grackë ra Saliu.

Lubonja: Nuk jam i sigurtë nëse kemi shtet

Rakipi: Është një lojë nervash, në grackë ra shteti. Momentet që pasuan Z. Lubonja kemi një fshehje të provave dhe argumenet që hodhi Z. Berisha në tregun medatik, secila kundërshtonte njëra-tjetrën… Çadra të helmuara, dorëzimin e njerëzve, mbajtja peng brenda territorit të Kryeministrisë,  zbulimet,  ekipi  FBI-së. Ishin momente që kompromentonte shtetin, shteti ishte i interesuar ti fshihte vrasjet.

Lubonja:Them është pjesa më kompromentuese, dëgjova edhe sot. Nëse ti thua unë e kam me ligj që nëse më hyn në territorin e institucionit kushtetues të paralajmëroj dhe pastaj do të qëlloj. Nuk ke nevojë të thuash nuk i vramë ne, por vranë njëri-tjetrin. Ka diçka që nuk shkon dhe nuk dimë gjithë anën ligjore, sesi jepet urdhri, si janë shkallët, ka diçka që është shkelur, se kush vepron.  Ka thënë Kryeministri qëlloni? Nuk ka Kryeministri tagrin për të thënë qëlloni, e ka ligji dhe e ka përcaktuar. Komandanti i gardës nëse është e vërtetë, që komandanti s’ka dashur të qëllojë dhe ka marrë urdhër, është shkelur ligji. Duhet të thotë e kam unë kompetencën, nuk e ke ti. Nuk është shteti i ligjit, por është shteti i personave.

Rakipi: Shto këtu fshirjen e momentit të kamerave.

Lubonja: Serverat, kanë fshehur rrahjen, goditjen, nuk dimë filmimet dhe kur ka ndodhur, ka pasur tentativë për të thënë këta janë vrarë me njeri-tjetrin, për të ngritur këtë akuzë ndaj qeverisë. Kishte doktorët që thanë janë vrarë nga afër. Dmth kemi të bëjmë me një situatë që tek e fundit të çon te situata e një shteti, siç thatë ju këtu s’ka demokraci, s’ka demokraci pa drejtësi,  kur s’ka drejtësi që kontrollon pushtetet e tjera, atëherë gjëja degjeneron në luftë bandash.

Rakipi:Ngjarjet precipituan, sa Berisha e humbi, që tha një grusht shteti nga Presidenti, Prokurorja, nuk lejoi ndalimin duke thënë që po më arrestohet zinxhiri i gardës. Një kolegu ynë në një TV matanë nesh, tha si është e mundur që mund të ndalohet zinxhiri i Gardës? E humbën toruan deri në atë masë që u konsiderua një puç, një grusht shteti edhe sot Berisha pas pesë vjetësh rikonfirmoi të njëjtën gjë.

Lubonja: Nuk kishte grusht shteti në 21 janar

Lubonja:Po të shohësh historinë e shteteve autoritare mund të kesh situata që sulmohet një President, ndodhin gjëra të tilla, puçe, grushte. Unë mendoj se ka pasur një tentativë më shumë për të krijuar këtë imazh, për ta destabilizuar Berishën, për ti dhënë goditje politike. Po nga këtu deri te fakti që janë bërë të gjithë bashkë me President, Prokuror në një marrëveshje për ta rrëzuar e për ta bërë puç e tejkalon. Mendoj se qëllimi i opozitës ishte të krijonte imazhin dhe të godiste ndoshta duke shpresuar se do ta diskretitonte qeverinë, imazhin e një revolte të madhe popullore ndaj një qeverie të korruptuar, normalisht, ky popull nuk revoltohet.

Lubonja: Drejtësia e kapur nga politika, mungesa e saj ka sjellë ngjarje të rënda

Rakipi: Të kalojmë të drejtësia, katër të vrarë gjithsej tre vjet burg, duket që drejtësia është e kapura e madhe në këtë rast. Siç tregojnë të gjitha rastet, sidomos në këtë rast që është një rast i pastër, vrasje shtetërore politike.

Lubonja: Dëgjova edhe sot pjesëtarë të opozitës se probemi i drejtësisë është i madh dhe nuk është hera e parë në historinë e Shqipërisë, po ta shohim nga 1991 e këtej s’flasim më parë, sikur të kishte funksionuar si pushtet i pavarur drejtësia, sikur të mos kishte qenë drejtësia  e kapur nga forcat politike, nga mazhoranca, Shqipëria do të kishte ecur shumë përpara. Është drejtësia që filtron, politikani i korruptuar kapet, ai tjetri nuk bën më korruspion. Ngjarjet që ka ndodhur në Shqipëri, piramidat, po të kishte funksionuar një Prokurori, mos të ishin të lidhura ca me politikën, ca me gazetarinë, 1997 do të kishe ndalur. Partitë do të ishin pastruar edhe më mbrapa, shumë ngjarje të korrupsionit. Në një drejtësi që nuk funskionon të lë në pellg, kthehen-rikthehen të njëjtët aktorë, do të kishte pasur dinamikë tjetër Shqipëria, kjo lloj drejtësie është kundër  tyre, si mund të ndërtohet një drejtësi e pavarur prej tyre? Na çon te debati që kemi bërë më herët, ça është kjo reforma në drejtësi që bëhet sot, është vërtetë një reformë që kërkon të krijojë një drejtësi të pavarur apo tentativë për ta kapur Edi Rama? Po dëgjoja sot deputetët e Edi Ramës, përmendin fjalën burg, duket sikur do të futim në burg ne jo drejtësia. Në 2005  Klani i Zemunit, akuzat që bënte për rruspat Saliu dhe  popullit i thotë ky do të vërë drejtësi. Në demokraci ti nuk merr dot atributet e drejtësisë. Ky është halli i madh, kush është më i forti sundon, Berisha tha ky ishte një puç, edhe mbaroi historia. Edhe Ina Rama plumbat i çoi në Amerikë. Atëherë ti nuk je shtet. Unë nuk kam besim te kjo ekspertiza këtu sepse e ka kapur ky. Që në këtë moment nuk ka shtet.

Lubonja:Rama po tenton të kapë drejtësinë, ka shumë problem vetë me këtë ngjarje

Rakipi:Katër të vrarët janë njerëz të opozitës, ajo premtoi se me ardhjen në pushtet do vinte përpara drejtësisë vrasësit. Sot problematikat shkonin te drejtësia, po ta shohësh në njërin kënd duket sikur ka të drejtë, 27 muaj dosja fle në Gjykatë, edhe pak mandat kanë dhe duket se Kryeministri nuk duhet të bërtasë, por duhet ta zgjidhë. Pse kjo britmë që e ka fajin drejtësia?

Lubonja: Rama ka shumë probleme në këtë ngjarje. Ka faje vetë për këtë ngjarje, ka probleme, gjithë ajo ngjarje u krijua për kasetën e Ilir Metës. Tani Ilir Metën e ka pjesë të rëndësishme. Drejtësia e plotë ndan për një krim fajtorët dhe s’ka pikë dyshimi që faji është te vrasësi, por dhe nxitësit që e çuan në kasaphanë kanë përgjegjësinë e tyre dhe para drejtësisë, jo vetëm morale.Edhe ne nuk i dimë me saktësi ligjet. Kam lexuar një libër »Mbytja e Katerit të Rades«, a donin ti mbysnin, ajo anija që i shkonte mbrapa, ajo ndoshta nuk donte ti mbyste donte ti frikësonte, mirëpo iu afrua aq afër sa i mbyti, apo valët. Pra ti s’ke dhënë urdhër, por ke dhënë urdhër afrohu zjarrit deri në një pikë. A ka përgjegjësi? Kur flitet për drejtësi të gjitha aspektet të gjitha krijojnë një handikap për ti dhënë secilit drejtësinë që meriton.Këtë lloj drejtësie nuk e duan.

Lubonja: Drejtuesit e PS-së duhet të kishin qënë vetë në krye

Rakipi: Nga qeverisjet tona sidomos nga të majtët, dua të dal te të vrarët, ishin shumë të varfër dhe për rrjedhojë edhe familjet, shteti i vrau këta, ndërpreu edhe jetën e familjes edhe jetën ekonomike. Kryeministri këta dje thotë ishin dëshmorë, sot thotë janë viktima, ka frikë të paguajë dëmshpërblimet, ju jeni ekspert i kësaj pune, keni qenë i dënuar. Çdo qeverisje që vjen e kanë hall, edhe me të vetët që të majtët fituan shumë me vrasjen e tyre.

Lubonja:Sa i përket dëmshpërblimit qoftë dëshmor, qoftë viktima dëmshpërblehet. U mbyt një anije në Itali para ca kohësh.  Janë viktima nga faji i kapitenerisë, por kompania jep dëmshpërblim, shlyen dëmin. Ajo puna dëshmor, viktima këtu… Dëshmor ju duhet se quajnë dëshmorët e partisë së tyre. Atë nuk e përdorin më, jo për çështje dëmshpërblimi, ndoshta për shkak të zbutjes se është Ilir Meta them unë. Viktima, dëshmor, martirë apo ç’mund të quhet, për mua janë njerëz të përdorur. Dmth shiko ka një problem që ajo që mungon, duhet të kishin qenë vetë në ballë, ne nuk mbajmë përgjegjësi ça bën populli, është formulë e pamoralshme, e para ishin aktivistë të PS, një pjesë nga ata. Tani s’mban ti përgjegjësi për njerëzit që çon aty? Mban përgjegjësi. Ke demostratë, do tregosh forcën, e tregon me numrin e njerëzve. Ça ndodh zakonisht në këto lloj protestash. Nga ky numër i madh del një grup ekstremist që e prish protestën.

Rakipi:Më ka ndodhur të shoh demokracitë më të zhvilluara, anglezët dogjën në Londër Ëest Hemin, përdori të gjitha mënyrat qeveria angleze, u kthye Kryeministri nga pushimet, por nuk u vranë njerëz, u morën masat.

Lubonja: Vrasja, anglezët edhe polici nuk mbante armë, në respekt të jetës që s’duhet të arrish te vrasja, kanë ndodhur akte të dhunshme të policisë ndaj protestuesve siç ka ndodh në Genova ku janë masakruar fizikisht. Ka pasur raste të tilla, por jo vrasje. Ka ndodhur kur u vra polici, ndodhi skandal kombëtar. Po sigurisht është gjëja që duhet evituar dhe besoj se diçka kemi mësuar në këtë histori, me kalimin e kohës këto lloj ngjarjesh që përfundojnë me të vrarë, që bëhen martir dhe motivim për luftë, edhe në Shkodër u vranë. Të vriten ca martir që ti bëjmë heronj për ti përdorur politikisht e kemi stil. Stil komunist, stil e një kohe që nuk i shkon demokracisë dhe paqes, edhe kohës kur jemi dhe kundër dënimit me vdekje.

Rakipi: Çdo 21 janar i kthehemi. Ju e hapët këtë bisedë me një karikaturë që unë nuk e kam parë, me zotin.Meta, Rama, Berisha të armatosur dhe me shënimin » 21 Janar ka çdo ditë«. Duket sikur bëjmë qepjen e zakonshme të plagës, nuk i hymë asnjëherë brenda, jetën politike shqiptare këta njërëz e zotërojnë. Edi Rama që i çoi, Sali Berisha që i vrau me të vetët dhe Ilir Meta nuk i ka vrarë, po këta janë, këta të tre ç’mendoni ç’na mëson ky, jo vetëm ky 21 janar por 25 vjet tranzicion?

 Lubonja: Po të kishte drejtësi, Rama-Meta-Berisha jashtë politikës 

Lubonja: Mësime kemi marrë shumë, por problemi është si mund të dalim nga situata. Në fillim të demokracisë kemi thënë që shkojmë në një parti që duam ne. Ajo që na mëson nëse nuk mësojmë ndarjen mes meje dhe teje që të kemi një drejtësi, në një moment konflikti pluralizmi degjeneron në luftë bandash, ku kapo-bandat qëndron në krye dhe krimet mbeten  të pandëshkuara. Po të kishte drejtësi të tre do të ishin jashtë politikës sot. Po të iknin këta do të kishim njerëz që do të silleshin ndryshe. Na ka mësuar sa e rëndësishme është të krijojmë shtetin e të drejtës dhe jo shtetin e personit. Një herë ja fusin vetes nëpër media dhe më pas hanë në restorante nga 4 orë. Është shteti i personave, jo shteti i së drejtës.

Rakipi: Sot shfaqja që pamë në parlament ishte si pesë vjet, Rama foli si pesë vjet ose një vit më parë.

Lubonja:Putinizmi rreziku ynë real 

 Lubonja:Marco Travalio ka thënë një gjë, dy gjysmë të vërteta nuk bën një të vërtetë por një dopjo gënjeshtër se kur ti thua njërën palë ai e ka fajin unë jam në rregull dhe ai tjetri thotë po ashtu edhe askush nuk i shikon të dyja, të dyja janë genjershtra, ti je deligjitimuar, ti nuk thua një të vërtetë por gjysmë të vërtetë që është një gënjeshër, që bën dopjo gënjeshtër. Sa e rëndësishme është politika është  dhe një media e pavarur që mbështet një drejtësi të  pavarur, ky është handikapi që kemi ngecur në situatën ku besoj kulturalisht. Që ne nuk bësojmë te drejtësia, por te më i forti sepse ai e bën drejtëisnë dhe prandaj lufojnë, Berisha thotë prokurori  është puçist, presidenti është puçist. Këtë ëndërr kanë akoma për mendimin tim në këtë lojën e demorkacisë, rreziku i një fashizmi ekonomik kur tre banda luftojnë kështu përfaqësojnë interesa e oligarkëve, pse duhet të ketë 3 parti, të ketë 1 parti, si Vladimir Putin. Kur s’ke demokraci kjo i kanoset Shqipërisë, na duhet shoqëria civile, që e blejnë edhe atë.

Rakipi: Ju përmendët median, por po të vini re është trishtuese edhe sikur në vendet afrikane të kalosh, është  e vështirë të gjesh darkën, a u takuan, si e pa, a e pa në fytyrë, pra media gjithçka është zhytur brenda një konfuzioni.

Lubonja: Oligarkët në Shqipëri financojnë të gjitha partitë

Lubonja: Për më tepër e mbetur në sipërfaqen e gjësë e mbetur te këta persona, mos të harrojmë se pushteti i tyre është zero pa pushtetin që kanë mbrapa oligarkët që i sponsorizojnë partitë. Në vend që gazetarët të merren me gjithë sistemin, merren se kush është më i mirë Rama, Meta apo Berisha.Kukullat në skenë, oligarkët prapa skenë. Këta janë kukullat që tërhiqen nga oligarkët.

Rakipi:Një vit më pas do vijmë në 21 janarin tjetër mbase do të kem në studio vajzën e Ziver Veizit mbase do të më thotë sërisht që ndihet e lodhur, dhe ne do të kemi të njëjtën gjendje, të njëjtën pamje, të njëjtën ditë parlamentare…

Lubonja: Dje takova disa njerëz në vdekje më thanë jemi në koma, jemi një popull depresiv që ka humbur shpresën, nuk beson te e mira. Dhe kështu e mendoj,edhe ajo vajza s’duhet të jetë e lodhur. Duhet të kuptosh deri në fund se çfarë po ndodh me këtë luftë, me këto parti që bëjnë këtë teatër, kush qëndron mbrapa? Ata që  e kanë nxjerrë atje, ata që i kanë nxjerrë të tre, Meta, Rama, Berisha me kallashnikovë, ata  e kanë kuptuar. Të dalë të bëjë moral s’ka rrugë tjetër.

Komento